ગતિ અને સમય

Question પદાર્થની ગતિના મુખ્ય પ્રકારો કયા છે? tap to flip ↻ Answer પદાર્થની ગતિના મુખ્ય પ્રકારો **સુરેખ ગતિ**, **વર્તુળમય ગતિ** અને **આવર્ત ગતિ** છે. Question સુરેખ ગતિ કોને કહેવાય? tap to flip ↻ Answer જ્યારે કોઈ પદાર્થ **સીધી રેખામાં ગતિ** કરતો હોય, ત્યારે તેની ગતિને સુરેખ ગતિ કહેવાય છે. ઉદાહરણ: સીધા રસ્તા પર ગતિ કરતી કાર. Question વર્તુળમય ગતિનું ઉદાહરણ આપો. tap to flip ↻ Answer પંખાના પાંખિયાની ગતિ, ઘડિયાળના કાંટાની ગતિ, પથ્થરને દોરી વડે બાંધી ગોળ ફેરવતા પથ્થરની ગતિ. Question આવર્ત ગતિ એટલે શું? tap to flip ↻ Answer જે ગતિ નિશ્ચિત સમયગાળા પછી **પુનરાવર્તન** પામતી હોય, તેને આવર્ત ગતિ કહેવાય છે. ઉદાહરણ: લોલકની ગતિ. Question ઝડપ (Speed) ની વ્યાખ્યા આપો. tap to flip ↻ Answer પદાર્થે **એકમ સમયમાં કાપેલું અંતર** એટલે ઝડપ. Question ઝડપનું સૂત્ર શું છે? tap to flip ↻ Answer ઝડપ = $ \frac{\text{કાપેલું અંતર}}{\text{લાગેલો સમય}} $. Question ઝડપનો એકમ શું છે? tap to flip ↻ Answer ઝડપનો મૂળભૂત એકમ **મીટર/સેકન્ડ (m/s)** છે. વ્યવહારમાં **કિલોમીટર/કલાક (km/h)** પણ વપરાય છે. Question અનિયમિત ગતિ કોને કહેવાય? tap to flip ↻ Answer જો કોઈ પદાર્થ **અસમાન સમયગાળામાં અસમાન અંતર** કાપે, તો તેની ગતિને અનિયમિત ગતિ કહેવાય છે. Question નિયમિત ગતિ કોને કહેવાય? tap to flip ↻ Answer જો કોઈ પદાર્થ **સમાન સમયગાળામાં સમાન અંતર** કાપે, તો તેની ગતિને નિયમિત ગતિ કહેવાય છે. Question ઝડપ માપવા માટે કયા સાધનનો ઉપયોગ થાય છે? tap to flip ↻ Answer વાહનોમાં ઝડપ માપવા માટે **સ્પીડોમીટર (Speedometer)** નો ઉપયોગ થાય છે. Question વાહને કાપેલું અંતર માપવા કયા સાધનનો ઉપયોગ થાય છે? tap to flip ↻ Answer વાહને કાપેલું અંતર માપવા માટે **ઓડોમીટર (Odometer)** નો ઉપયોગ થાય છે. Question સમયનો મૂળભૂત એકમ શું છે? tap to flip ↻ Answer સમયનો મૂળભૂત એકમ **સેકન્ડ (s)** છે. Question સમયના મોટા એકમો કયા છે? tap to flip ↻ Answer સમયના મોટા એકમો **મિનિટ (min)** અને **કલાક (h)** છે. Question પ્રાચીન સમયમાં સમય માપવા માટે કયા સાધનોનો ઉપયોગ થતો હતો? tap to flip ↻ Answer પ્રાચીન સમયમાં સમય માપવા માટે **સૂર્યઘડિયાળ**, **જળઘડિયાળ** અને **રેતીઘડિયાળ** નો ઉપયોગ થતો હતો. Question આધુનિક સમયમાં સમય માપવા માટે કયા સાધનોનો ઉપયોગ થાય છે? tap to flip ↻ Answer આધુનિક સમયમાં સમય માપવા માટે **ઘડિયાળ** અને **સ્ટોપવૉચ** નો ઉપયોગ થાય છે. Question લોલક (Pendulum) ની ગતિ કયા પ્રકારની ગતિનું ઉદાહરણ છે? tap to flip ↻ Answer લોલકની ગતિ **આવર્ત ગતિ** નું ઉદાહરણ છે. Question લોલકનો આવર્તકાળ એટલે શું? tap to flip ↻ Answer લોલકને એક **પૂર્ણ દોલન** કરવા માટે લાગતા સમયને તેનો **આવર્તકાળ** કહેવાય છે. Question અંતર-સમય આલેખ (Distance-Time Graph) શું દર્શાવે છે? tap to flip ↻ Answer અંતર-સમય આલેખ પદાર્થની **ગતિની સ્થિતિ** દર્શાવે છે. તે પદાર્થે જુદા જુદા સમયે કાપેલું અંતર દર્શાવે છે. Question અંતર-સમય આલેખમાં સીધી રેખા શું સૂચવે છે? tap to flip ↻ Answer અંતર-સમય આલેખમાં સીધી રેખા **નિયમિત ગતિ** સૂચવે છે, એટલે કે પદાર્થ અચળ ઝડપે ગતિ કરી રહ્યો છે. Question અંતર-સમય આલેખમાં વક્ર રેખા શું સૂચવે છે? tap to flip ↻ Answer અંતર-સમય આલેખમાં વક્ર રેખા **અનિયમિત ગતિ** સૂચવે છે, એટલે કે પદાર્થની ઝડપ બદલાઈ રહી છે. Question ઝડપની ગણતરી કરવા માટે કઈ બે ભૌતિક રાશિઓની જરૂર પડે છે? tap to flip ↻ Answer ઝડપની ગણતરી કરવા માટે **અંતર** અને **સમય** ની જરૂર પડે છે. Question પૃથ્વીની સૂર્યની આસપાસની ગતિ કયા પ્રકારની ગતિ છે? tap to flip ↻ Answer પૃથ્વીની સૂર્યની આસપાસની ગતિ **વર્તુળમય ગતિ** અને **આવર્ત ગતિ** બંને છે. Question ઘડિયાળમાં સેકન્ડ કાંટાની ગતિ કયા પ્રકારની ગતિ છે? tap to flip ↻ Answer ઘડિયાળમાં સેકન્ડ કાંટાની ગતિ **વર્તુળમય ગતિ** છે. Question સૈનિકોની પરેડમાં ગતિ કયા પ્રકારની ગતિ છે? tap to flip ↻ Answer સૈનિકોની પરેડમાં ગતિ **સુરેખ ગતિ** નું ઉદાહરણ છે.