Veda Bites are swipeable micro-lessons — each one teaches exactly one
idea. The bites below come from this kit — swipe through them in the app.
💡 Key Idea
หัวใจของทฤษฎีบทพีทาโกรัส
ด้านตรงข้ามมุมฉากยกกำลังสองเท่ากับผลบวกกำลังสองของอีกสองด้าน
ในรูปสามเหลี่ยมมุมฉากใด ๆ ความยาวด้านทั้งสามมีความสัมพันธ์กันเสมอ นั่นคือ กำลังสองของความยาวด้านตรงข้ามมุมฉาก (ด้านที่ยาวที่สุด) เท่ากับผลบวกของกำลังสองของความยาวด้านประกอบมุมฉากทั้งสอง
↳ จำสูตร $c^2 = a^2 + b^2$ ให้ขึ้นใจ แล้วจะแก้โจทย์สามเหลี่ยมมุมฉากได้ทุกข้อ
📖 Definition
ส่วนประกอบของรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก
รู้จักด้านประกอบมุมฉากและด้านตรงข้ามมุมฉาก
รูปสามเหลี่ยมมุมฉากมีมุมหนึ่งที่มีขนาด $90^\circ$ ด้านสองด้านที่ประกอบเป็นมุมฉากเรียกว่า ด้านประกอบมุมฉาก ส่วนด้านที่อยู่ตรงข้ามมุมฉากเรียกว่า ด้านตรงข้ามมุมฉาก ซึ่งเป็นด้านที่ยาวที่สุดเสมอ
↳ ด้านตรงข้ามมุมฉากยาวที่สุดเสมอ จำไว้เพื่อตรวจคำตอบ
➗ Formula
การหาด้านที่เหลือจากทฤษฎีบทพีทาโกรัส
สลับสูตรหาด้านที่ต้องการได้ทันที
เมื่อรู้ความยาวสองด้าน สามารถหาด้านที่สามได้โดยการย้ายข้างสมการ
↳ หาด้านตรงข้ามมุมฉากใช้บวก หาด้านประกอบมุมฉากใช้ลบ
✏️ Example
ตัวอย่าง: หาด้านที่เหลือ
รู้ด้านตรงข้ามมุมฉากและด้านหนึ่ง หาอีกด้านได้
กำหนดสามเหลี่ยมมุมฉากมีด้านตรงข้ามมุมฉากยาว $15$ หน่วย และด้านประกอบมุมฉากด้านหนึ่งยาว $12$ หน่วย จงหาความยาวด้านที่เหลือ
↳ ตรวจคำตอบ: $9^2 + 12^2 = 81 + 144 = 225 = 15^2$ ถูกต้อง
🌍 Real World
โจทย์ปัญหา: การเดินทาง
ใช้พีทาโกรัสหระยะห่างจากจุดเริ่มต้น
ชายคนหนึ่งวิ่งไปทางทิศเหนือ $7$ กม. จากนั้นไปทางทิศตะวันออก $12$ กม. และไปทางทิศเหนืออีก $2$ กม. ต้องการหาระยะห่างจากจุดเริ่มต้น
↳ วาดรูปช่วยให้เห็นทิศทางและตั้งสมการได้ง่ายขึ้น
⭐ Important Fact
บทกลับของทฤษฎีบทพีทาโกรัส
ตรวจสอบว่าเป็นสามเหลี่ยมมุมฉากหรือไม่
ถ้าให้ $c$ เป็นด้านที่ยาวที่สุด และ $a, b$ เป็นอีกสองด้าน
↳ เทียบกำลังสองของด้านที่ยาวที่สุดกับผลบวกกำลังสองของอีกสองด้าน
✏️ Example
ตรวจสอบชนิดของสามเหลี่ยม
ด้าน 15, 13, 12 เป็นสามเหลี่ยมชนิดใด
ให้ $c = 15$ (ยาวที่สุด), $a = 13$, $b = 12$
↳ ด้าน 15, 13, 12 ไม่เป็นสามเหลี่ยมมุมฉาก เพราะ $15^2 \neq 13^2 + 12^2$
📖 Definition
จำนวนตรรกยะและจำนวนอตรรกยะ
แยกแยะจำนวนสองชนิดนี้ให้ชัด
จำนวนตรรกยะ คือจำนวนที่เขียนในรูปเศษส่วน $\frac{a}{b}$ เมื่อ $a, b$ เป็นจำนวนเต็ม และ $b \neq 0$ หรือเขียนเป็นทศนิยมซ้ำได้ ส่วน จำนวนอตรรกยะ คือจำนวนที่ไม่สามารถเขียนในรูปเศษส่วนหรือทศนิยมซ้ำได้
↳ จำนวนตรรกยะเขียนเป็นเศษส่วนได้ จำนวนอตรรกยะเขียนไม่ได้
⚙️ Process
เปลี่ยนทศนิยมซ้ำเป็นเศษส่วน
ใช้ 9 และ 0 เป็นตัวส่วน
ทศนิยมซ้ำสามารถเปลี่ยนเป็นเศษส่วนได้ โดยพิจารณาจำนวนหลักที่ซ้ำและไม่ซ้ำ
↳ ตัวเศษ = จำนวนหลังทศนิยม ลบ จำนวนที่ไม่ซ้ำ
📖 Definition
รากที่สอง
รากที่สองมีสองค่า บวกและลบ
รากที่สอง ของจำนวนจริงบวก $a$ คือจำนวนที่ยกกำลังสองแล้วได้ $a$ มีสองราก คือ $\sqrt{a}$ (บวก) และ $-\sqrt{a}$ (ลบ) ถ้า $a = 0$ รากที่สองคือ $0$
↳ รากที่สองของ 36 คือ $6$ และ $-6$ อย่าลืมเครื่องหมายลบ
➗ Formula
สมบัติของรากที่สอง
คูณหารรากได้ง่าย ๆ
↳ ใช้สมบัตินี้เพื่อจัดรูปให้ง่ายขึ้น เช่น $\frac{\sqrt{48}}{\sqrt{3}} = \sqrt{16} = 4$
📖 Definition
รากที่สาม
รากที่สามมีค่าเดียว
รากที่สาม ของจำนวนจริง $a$ คือจำนวนจริงที่ยกกำลังสามแล้วได้ $a$ เขียนแทนด้วย $\sqrt[3]{a}$ ต่างจากรากที่สองตรงที่รากที่สามของจำนวนจริงใด ๆ มีเพียงค่าเดียว
↳ รากที่สามของ $-729$ คือ $-9$ เพราะ $(-9)^3 = -729$
⚙️ Process
แก้สมการรากที่สองและรากที่สาม
ยกกำลังสองหรือสามทั้งสองข้าง
↳ อย่าลืมตรวจคำตอบเมื่อแก้สมการที่มีรากที่สอง
📖 Definition
ปริซึม
ฐานสองฐานเท่ากันทุกประการ
ปริซึม คือรูปเรขาคณิตสามมิติที่มีฐานทั้งสองเป็นรูปหลายเหลี่ยมที่เท่ากันทุกประการ อยู่ในระนาบที่ขนานกัน และด้านข้างแต่ละด้านเป็นรูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน
↳ ฐานของปริซึมมีสองฐานที่เท่ากันและขนานกัน
➗ Formula
สูตรพื้นที่ผิวและปริมาตรของปริซึม
พื้นที่ผิวข้างบวกพื้นที่ฐานสองฐาน
↳ จำสูตรพื้นที่ผิวและปริมาตรให้แม่น
📖 Definition
ทรงกระบอก
ฐานเป็นรูปวงกลม
ทรงกระบอก คือทรงสามมิติที่มีฐานเป็นรูปวงกลมที่เท่ากันทุกประการกับหน้าตัด และอยู่ในระนาบที่ขนานกัน
↳ ทรงกระบอกมีฐานเป็นวงกลมสองฐานที่เท่ากัน
➗ Formula
สูตรพื้นที่ผิวและปริมาตรของทรงกระบอก
พื้นที่ผิวข้างเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า
↳ พื้นที่ผิวข้าง = $2\pi rh$ ซึ่งมาจากเส้นรอบวง $\times$ สูง
✏️ Example
ตัวอย่าง: พื้นที่ผิวทรงกระบอก
เส้นผ่านศูนย์กลาง 14 ซม. สูง 5 ซม.
จงหาพื้นที่ผิวของทรงกระบอกสูง $5$ เซนติเมตร มีเส้นผ่านศูนย์กลาง $14$ เซนติเมตร
↳ ระวังสับสนระหว่างรัศมีและเส้นผ่านศูนย์กลาง
⚠️ Common Mistake
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
อย่าสับสนด้านตรงข้ามมุมฉาก
↳ ตรวจสอบทุกครั้งว่าด้านที่แทนในสูตรถูกต้อง