Veda Bites are swipeable micro-lessons — each one teaches exactly one
idea. The bites below come from this kit — swipe through them in the app.
💡 Key Idea
OC નો મુખ્ય હેતુ: અજ્ઞાત ફંક્શન શોધવું
ડેરિવેટિવ આપેલો હોય તો ફંક્શન શોધો.
ઓર્ડિનરી ડિફરન્શિયલ ઇક્વેશન (OC) એ એવું સમીકરણ છે જેમાં અજ્ઞાત ફંક્શન અને તેના ડેરિવેટિવ્સ હોય છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ અજ્ઞાત ફંક્શન શોધવાનો છે.
↳ OC નો ઉકેલ એ ફંક્શન છે, સંખ્યા નહીં — તેમાં સ્વતંત્ર સ્થિરાંકો હોય છે.
➗ Formula
પ્રથમ ક્રમના OC નું સામાન્ય સ્વરૂપ
dy/dx + Py = Q — આ યાદ રાખો.
ઉકેલ: $y \cdot (I.F.) = \int Q \cdot (I.F.)\,dx + C$
↳ પ્રથમ ક્રમના રેખીય OC નો ઉકેલ Integrating Factor દ્વારા મળે છે.
⚙️ Process
રેખીય OC ઉકેલવાના પગલાં
ચાર પગલાંમાં OC ઉકેલો.
↳ પગલાં ક્રમમાં પાળો — I.F. ખોટું ગણાય તો આખો જવાબ ખોટો.
⚠️ Common Mistake
Order અને Degree ભેળવી ન દો
Order ≠ Degree — ધ્યાન રાખો!
↳ પહેલા Order શોધો, પછી Degree — બંને અલગ લખો.
➗ Formula
ચલ અલગ કરી શકાય તેવું OC
ચલ અલગ કરો, પછી ઇન્ટિગ્રેટ કરો.
↳ જ્યારે ચલ અલગ કરી શકાય ત્યારે આ પદ્ધતિ સૌથી સહેલી છે.
➗ Formula
સમરૂપ OC (Homogeneous)
y = vx મૂકો, OC સરળ બને.
ઉકેલ માટે $y = vx$ મૂકો, પછી $\frac{dy}{dx} = v + x\frac{dv}{dx}$ વાપરો.
↳ સમરૂપ OC માં y = vx નો ઉપયોગ કરો — ચલ અલગ થઈ જાય.
➗ Formula
કેલેક્યુલસ: ડેરિવેટિવના મૂળભૂત સૂત્રો
ડેરિવેટિવના સૂત્રો યાદ રાખો.
↳ આ મૂળભૂત સૂત્રો દરેક પ્રશ્નમાં કામ આવે છે.
➗ Formula
ઇન્ટિગ્રેશનના મૂળભૂત સૂત્રો
ઇન્ટિગ્રેશન — ડેરિવેટિવનો ઉલટો.
↳ ઇન્ટિગ્રેશનમાં C લખવાનું ભૂલશો નહીં.
⚠️ Common Mistake
ઇન્ટિગ્રેશન સ્થિરાંક C ભૂલો નહીં
C ભૂલ્યા? માર્ક ગયા!
↳ C લખવાથી પૂરા માર્ક મળે છે.
➗ Formula
ચેન રૂલ (Chain Rule)
બહારથી અંદર — ડેરિવેટિવ લો.
↳ સંયુક્ત ફંક્શનના ડેરિવેટિવમાં ચેન રૂલ જરૂરી છે.
➗ Formula
ગુણાકારનો નિયમ (Product Rule)
પહેલું × બીજાનું ડેરિવેટિવ + ...
↳ બે ફંક્શનના ગુણાકારમાં આ નિયમ વાપરો.
➗ Formula
ભાગાકારનો નિયમ (Quotient Rule)
ભાગાકારમાં આ નિયમ યાદ રાખો.
↳ છેદમાં v² આવે છે — ભૂલો નહીં.
✏️ Example
ઉદાહરણ: રેખીય OC ઉકેલો
એક ઉદાહરણથી સ્પષ્ટ થાય.
↳ I.F. ગણો, પછી સૂત્રમાં મૂકો — જવાબ મળી જાય.
🎯 Exam Tip
પરીક્ષા ટિપ: પગલાં દર્શાવો
પગલાં લખો, માર્ક મેળવો.
↳ પગલાં આધારિત માર્કિંગમાં દરેક પગલું મહત્વનું છે.
🧠 Memory Trick
યાદ રાખવાની યુક્તિ: I.F. સૂત્ર
I.F. = e ઘાત P નું ઇન્ટિગ્રલ.
"Integrate P, exponentiate" — I.F. = $e^{\int P\,dx}$ યાદ રાખવા માટે આ વાક્ય વાપરો.
↳ P નું ઇન્ટિગ્રલ લો, પછી e ની ઘાતમાં મૂકો.