VII Əsrdə Azərbaycan: Türk Axınları, Sasani-Bizans Mübarizəsi və Ərəb Fəthləri: 50 flashcards
All 50 flashcards from this kit, free and with no sign-up.
1. VII əsrdə Azərbaycana axın edən türk qəbilələri hansılardır?
Show the answer
Xəzərlər, kəngərlər, barsillər və bulqarlar.
2. II türk axını hansı əsrdə baş verdi?
Show the answer
VII əsrdə.
3. I türk axını hansı qəbilələrlə başlamışdı?
Show the answer
Saklar, kimmerlər və iskitlərlə (e.ə. VII əsrdə).
4. II türk axınının əsas nəticələri nələrdir?
Show the answer
Vahid dil birliyinin sürətlənməsi, türk dilinin ünsiyyət vasitəsinə çevrilməsi və Azərbaycan xalqının təşəkkülünün sürətlənməsi.
5. Sasanilər Azərbaycanda niyə tam möhkəmlənə bilmirdi?
Show the answer
Şimaldan türk axınları, Albaniyada xristianlığın yayılması və Sasani-Bizans müharibələri buna mane olurdu.
6. Xosrov Pərviz Bizansa qarşı hansı addımı atdı?
Show the answer
Bizansa müharibə elan edib Tiflisi tutdu.
7. Bizans Sasanilərə qarşı kimlərlə ittifaq bağladı?
Show the answer
Qərbi Göytürk və Xəzərlərlə.
8. 628-ci ildə türklər Bizansa sadiq qalaraq nə etdi?
Show the answer
Sasaniləri məğlub etdi və Tiflisi ələ keçirdi.
9. 629-cu ildə Qərbi Göytürk hansı əraziyə hücum etdi?
Show the answer
Albaniyaya (tabe xəzərlərlə birlikdə).
10. 630-cu ildə Göyəli ətrafında hansı döyüş taktikası tətbiq olundu?
Show the answer
Apara formasında düzülüş — mərkəz, çiyin və cinahlar güclü olmaqla.
11. Mehranişlər sülaləsi hansı illərdə hakimiyyətdə idi?
Show the answer
630–705-ci illərdə.
12. Mehranişlər sülaləsinin ən məşhur hökmdarı kim idi?
Show the answer
Cavanşir (642–681).
13. Cavanşir hansı üç qüvvə arasında manevr edirdi?
Show the answer
Şimaldan Xəzər xaqanlığı, cənubdan Ərəb xilafəti, qərbdən Bizans.
14. Cavanşir xəlifə Müaviyə ilə görüşdə nə əldə etdi?
Show the answer
Albaniyadan alınan vergilərin azaldılması və daxili müstəqilliyə toxunulmaması.
15. Cavanşir nə vaxt və kim tərəfindən öldürüldü?
Show the answer
681-ci ildə Bizans qüvvələri tərəfindən sui-qəsdlə.
16. Ərəblər Albaniyaya və Mehranişlərə nə vaxt son qoydu?
Show the answer
705-ci ildə.
17. İlk Ərəb İslam dövləti nə vaxt və kim tərəfindən yaradıldı?
Show the answer
630-cu ildə Məhəmməd Peyğəmbər tərəfindən.
18. İslam sözü tarixən nə deməkdir?
Show the answer
"Allaha təslim olmaq".
19. Xilafət nə deməkdir?
Show the answer
Peyğəmbərin vəfatından sonra dövləti dörd xəlifənin idarə etməsi.
20. Ərdəbil sülhü nə idi?
Show the answer
Ərəblərlə Azərbaycanın mərzbanı arasında imzalanmış ilk "aman" müqaviləsi.
21. Ərdəbil müqaviləsinin üç əsas şərti nə idi?
Show the answer
Dinə əmin-amanlıq, cizyə (can vergisi) və köç edənlərə aman.
22. Cizyə nədir?
Show the answer
Can vergisi — qadınlar, uşaqlar və xəstələrdən başqa hamıdan alınırdı.
23. Xəzər-ərəb müharibələri hansı əsrlərdə başladı və genişləndi?
Show the answer
VII əsrdə başladı, VIII əsrdə genişləndi.
24. Ərəblərin bölgədə ilk düşməni kim idi?
Show the answer
Xəzərlər.
25. VIII əsrin 30-cu illərində ərəblər xəzərlərə qarşı hansı döyüşdə qələbə qazandı?
Show the answer
Savalan dağı ətrafında.
26. Savalan qələbəsindən sonra Xilafətin paytaxtı hara köçürüldü?
Show the answer
Tiflisə.
27. 750-ci ildə Xilafətdə nə baş verdi?
Show the answer
Hakimiyyət dəyişikliyi oldu.
28. Ərəblərə qarşı üsyanların üç əsas səbəbi nə idi?
Show the answer
Vergilərin artırılması, yerli əyanların imtiyazlarının alınması və xalqın ədalətsizliyə məruz qalması.
29. Xürrəmilər hərəkatının mərkəzi və banisi kim idi?
Show the answer
Mərkəz Bəzz qalası, banisi Cavidan (778–816).
30. Babək hərəkata nə vaxt başçılıq etdi?
Show the answer
816–837-ci illərdə.
31. Babək ərəblərə qarşı nə qədər ordu məğlub etdi?
Show the answer
6 ordu dalbadal.
32. 833-cü ildə xəlifə Mötəsim xürrəmiləri hansı döyüşdə məğlub etdi?
Show the answer
Həmədan döyüşündə.
33. Ərəb ordusuna Babəkə qarşı hansı türk sərkərdəsi komandan təyin edildi?
Show the answer
Afşin.
34. Afşin Bəzz qalasını nə vaxt ələ keçirdi?
Show the answer
837-ci ildə.
35. Babək nə vaxt və harada edam edildi?
Show the answer
838-ci ildə Samira (Səmərra) şəhərində.
36. Xilafət dövründə Azərbaycan əmirliyinin ərazisi hansı sərhədlərə malik idi?
Show the answer
Şimalda Dərbənddən cənubda Həmədana, şərqdə Xəzər dənizi, qərbdə Van gölünə qədər.
37. Xilafətdə tutulan yerlər kim vasitəsilə idarə olunurdu?
Show the answer
Cəngişi (əmir) vasitəsilə.
38. Xilafətdə məhkəmələr nəyə əsaslanırdı və kim başçılıq edirdi?
Show the answer
Şəriətə əsaslanır, qazılar başçılıq edirdi.
39. Xilafətdə rabitə xidməti üçün nədən istifadə olunurdu?
Show the answer
Təlim görmüş göyərçinlər və sürətli ərəb atlarından.
40. Ərəb ağalığı dövründə torpaq növləri hansılardır?
Show the answer
İqtə, mülk (şərti və şəxsi), vaqf, icma.
41. Vaqf torpaqlarının xüsusiyyəti nədir?
Show the answer
Satıla bilməz, yalnız icarəyə verilə bilər.
42. İcma torpaqları kimə məxsus idi?
Show the answer
Kənd əhalisinin ümumi istifadəsində olan otlaqlar, meşələr, qışlaqlar.
43. II türk axınının I türk axınından əsas fərqi nədir?
Show the answer
I türk axını e.ə. VII əsrdə saklar, kimmerlər və iskitlərlə başlamış erkən proses idi; II türk axını isə VII əsrdə xəzərlər, kəngərlər, barsillər və bulqarlarla baş verdi və Azərbaycanda vahid dil birliyinin yaranmasını və xalqın təşəkkülünü sürətləndirdi. Yəni II axın etnik-dil birliyinin formalaşmasında dönüş nöqtəsi…
44. II türk axını Azərbaycanda türk dilinin rolunu necə dəyişdi?
Show the answer
II türk axını nəticəsində Azərbaycanda vahid dil birliyinin yaranması sürətləndi və türk dili ünsiyyət vasitəsinə çevrildi; bu, Azərbaycan xalqının təşəkkülü prosesini də sürətləndirdi.
45. Sasani şahı Xosrov Pərvizin Bizansa qarşı müharibəsində hansı tərəflər və hansı ittifaq zənciri yarandı?
Show the answer
Xosrov Pərviz Bizansın daxili zəifliyindən istifadə edib ona müharibə elan etdi və Tiflisi tutdu. Bizans Qərbi Göytürk və xəzərlərlə ittifaq bağladı; Sasani cavab olaraq avar və bulqarlarla ittifaq yaradıb Konstantinopolu mühasirəyə aldı. Sonra Bizans öz müttəfiqi Qərbi Göytürklə əlaqə qurdu, lakin türklər Bizansa sadi…
46. Albaniya niyə Xəzər hücumlarının hədəfinə çevrildi və 629-cu ildə hansı nəticə əldə olundu?
Show the answer
Albaniya türklər üçün "Kiçik Asiyanı fəth etmək üçün istinadgah" sayılırdı; buna görə 629-cu ildə Qərbi Göytürk (ona tabe olan xəzərlərlə birlikdə) Sasani üzərinə — ərazi olaraq Albaniyaya — hücum etdi. Həmin ildə Bizansla müqavilə imzalandı və Albaniya Sasanilərdə qaldı.
47. 630-cu ildə Göyəli ətrafındakı döyüşdə türk ordusunun düzülüşü necə idi və nəticəsi nə oldu?
Show the answer
Türk ordusu İran taktikasından istifadə edərək apara formasında düzülürdü: mərkəz, çiyin və cinahlar güclü olurdu. İlk dəfə bu cür cinahlarla Sasanilər məğlub edildi. Lakin Qərbi Göytürkdə çəkişmələr başladığı üçün xəzərlər Albaniyadan geri çəkildi.
48. Cavanşir Xəzər xaqanlığı və Ərəb xilafəti ilə münasibətlərini necə qurdu?
Show the answer
Cavanşir şimaldan hücum edən Xəzər xaqanlığı ilə qohum oldu; cənub sərhədlərini qorumaq üçün isə Şamda xəlifə Müaviyə ilə görüşdü. Danışıqlar nəticəsində xəlifə Albaniyadan alınan vergiləri xeyli azaltdı və ölkənin daxili müstəqilliyinə toxunmadı. Beləliklə Cavanşir Albaniyanı dağıdıcı hücumlardan qoruya bildi.
49. Xəzər-ərəb müharibələri Xilafətin paytaxtının köçürülməsinə və İslamın yayılmasına necə təsir etdi?
Show the answer
VIII əsrin 30-cu illərində Savalan dağı ətrafında ərəblər xəzərlərə parlaq qələbə qazandı; bundan sonra Xilafətin paytaxtı Tiflisə köçürüldü və xəlifə bütün gücünü səfərbər etdi. Ərəblər su qoyuluşları belə hazırlayaraq xəzərləri Dərbənddən şimala sıxışdırdı və paytaxtlarını mühasirəyə aldı. Xəzər məcbur qalıb sülh imz…
50. Xilafət dövründə Azərbaycanda torpaq növləri arasında hansı fərqlər var idi?
Show the answer
İqtə — dövlətə məxsus əsas torpaqlar olub xidmətə uyğun verilirdi. Mülk — dövlətə xidmətə görə verilən şərti torpaq olub zamanla irsən keçirdi; həmçinin insanın şəxsi torpaqları da mülk adlanırdı və alına bilərdi. Vaqf — dini torpaqlar idi; satmaq olmaz, icarəyə vermək olardı. İcma — kənd əhalisinin ümumi istifadəsində…
Your notes can be a kit like these
Every kit here was made from real study material. Point Veda at a chapter, a PDF, a photo or a link and get notes, flashcards, practice MCQs, games and a scored test — free, in 42 languages.
- Chapter notes
- Flashcards
- Practice MCQs
- Scored tests
- Exam prep
Get Veda free See what students get
Free to start · No ads · Works in 42 languages