બળતણ, પદાર્થના ફેરફારો અને પાચનતંત્ર: quick revision, 18 bites

All 18 revision bites from this kit, free and with no sign-up.

આદર્શ બળતણના ચાર ગુણધર્મો

સારું બળતણ એ જે ઓછું પ્રદૂષણ કરે.

આદર્શ બળતણ એવું હોવું જોઈએ જે ઊર્જા આપે પણ પર્યાવરણને નુકસાન ન કરે.

Takeaway. આદર્શ બળતણ ઊર્જા-કાર્યક્ષમ અને પ્રદૂષણ-મુક્ત હોવું જોઈએ.

અપૂર્ણ દહનથી કાર્બન મોનોક્સાઇડ જોખમ

બંધ રૂમમાં કોલસો સળગાવવો જીવલેણ.

બળતણના અપૂર્ણ દહનથી **કાર્બન મોનોક્સાઇડ** વાયુ ઉત્પન્ન થાય છે, જે ખૂબ જ ઝેરી છે.

Takeaway. અપૂર્ણ દહન હંમેશા ઝેરી CO ઉત્પન્ન કરે છે, તેથી જાગૃત રહેવું.

એસિડ વરસાદ: ઉદ્યોગોનું પરિણામ

પેટ્રોલ-ડીઝલનો ધુમાડો વરસાદને એસિડ બનાવે.

પેટ્રોલ એન્જિન નાઇટ્રોજનના ઓક્સાઇડ ઉત્પન્ન કરે છે, જે વરસાદના પાણી સાથે ભળીને **એસિડ વરસાદ** બનાવે છે.

Takeaway. એસિડ વરસાદ મુખ્યત્વે ઔદ્યોગિક દહનના ઓક્સાઇડને કારણે થાય છે.

ભૌતિક ફેરફાર શું છે?

આકાર બદલાય, પદાર્થ નહીં.

Takeaway. ભૌતિક ફેરફારમાં પદાર્થની ઓળખ જળવાઈ રહે છે.

રાસાયણિક ફેરફાર શું છે?

નવો પદાર્થ બને, જૂનો મટે.

Takeaway. રાસાયણિક ફેરફાર ઉલટાવી શકાતા નથી અને નવા પદાર્થ બનાવે છે.

ભૌતિક vs રાસાયણિક ફેરફાર

બે ફેરફાર, એક તફાવત.

Takeaway. ભૌતિક ફેરફાર ઉલટાવી શકાય, રાસાયણિક ફેરફાર ઉલટાવી શકાતો નથી.

કાટનું રાસાયણિક સૂત્ર

લોખંડનો કાટ એ હાઇડ્રેટેડ આયર્ન ઓક્સાઇડ છે.

લોખંડને કાટ લાગવો એ રાસાયણિક ફેરફાર છે જેમાં લોખંડ ઓક્સિજન અને ભેજ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કાટ બનાવે છે.

Takeaway. કાટ એ લોખંડનું ઓક્સિડેશન છે, જે Fe₂O₃·xH₂O બનાવે છે.

કાટ અટકાવવાના ઉપાયો

ઓક્સિજન અને પાણીને દૂર રાખો, કાટ નહીં લાગે.

Takeaway. કાટ અટકાવવા માટે લોખંડને ઓક્સિજન અને ભેજથી બચાવવો જરૂરી છે.

રેસા એટલે શું?

પાતળા તાંતણા જે કાપડ બનાવે.

રેસા બે પ્રકારના હોય છે: **કુદરતી રેસા** (વનસ્પતિ અને પ્રાણી સ્રોત) અને **કૃત્રિમ રેસા** (માનવસર્જિત).

Takeaway. રેસા કાપડના મૂળભૂત એકમો છે, જે કુદરતી કે કૃત્રિમ હોઈ શકે.

કુદરતી રેસાના પ્રકાર

વનસ્પતિ અને પ્રાણી, બંને રેસા આપે.

Takeaway. કુદરતી રેસા વનસ્પતિ કે પ્રાણીમાંથી મળે છે.

ખાદી અને ગ્રામોદ્યોગ મંડળ

1956માં ખાદીને પ્રોત્સાહન મળ્યું.

ભારત સરકારે ઈ.સ. 1956માં **ખાદી અને ગ્રામોદ્યોગ મંડળ**ની સ્થાપના કરી, જેથી ખાદીને લોકપ્રિય બનાવી શકાય અને તેના ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન મળે.

Takeaway. ખાદી ભારતની પરંપરાગત હસ્તઉદ્યોગ છે, જેને સરકારી ટેકો છે.

ઊનના સ્રોત: યાક, લામા, ઊંટ

ઠંડા પ્રદેશોમાં ઊન આપતા પ્રાણીઓ.

Takeaway. વિવિધ પ્રાણીઓ વિવિધ પ્રકારનું ઊન આપે છે, જે ઠંડા પ્રદેશોમાં મહત્વપૂર્ણ છે.

ઊનમાંથી રેસા બનાવવાની પ્રક્રિયા

ઊનને ધોવાથી લઈને કાંતવા સુધી.

Takeaway. ઊનને યોગ્ય પ્રક્રિયા દ્વારા રેસામાં ફેરવવામાં આવે છે.

રેશમ: પ્રાણીજ રેસા

રેશમના કીડા રેશમ બનાવે.

રેશમનો ઉદ્યોગ ભારતમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, ખાસ કરીને કર્ણાટક, આંધ્રપ્રદેશ અને તમિલનાડુમાં.

Takeaway. રેશમ એ ઉમદા પ્રાણીજ રેસા છે, જે રેશમના કીડાઓમાંથી મળે છે.

કૃત્રિમ રેસા: રેયોન vs નાયલોન

રેયોન લાકડામાંથી, નાયલોન કોલસામાંથી.

Takeaway. રેયોન કુદરતી સેલ્યુલોઝમાંથી બને છે, જ્યારે નાયલોન સંપૂર્ણ સંશ્લેષિત છે.

નાયલોનની શોધ અને ઉપયોગ

નાયલોન સ્ટીલ કરતાં મજબૂત.

નાયલોન સૌપ્રથમ સંપૂર્ણ સંશ્લેષિત રેસા હતા, જે 1931માં બનાવવામાં આવ્યા. તે કોલસો, પાણી અને હવામાંથી બને છે.

Takeaway. નાયલોન એ ઔદ્યોગિક અને ઘરેલું બંને ઉપયોગો માટે ખૂબ મજબૂત કૃત્રિમ રેસા છે.

પોલિએસ્ટર અને તેના મિશ્રણ

પોલિએસ્ટર + ઊન = પોલિવૂલ.

Takeaway. પોલિએસ્ટરને અન્ય રેસાઓ સાથે મિશ્ર કરીને વિવિધ ગુણધર્મોવાળા કાપડ બનાવાય છે.

થર્મોપ્લાસ્ટિક vs થર્મોસેટિંગ પ્લાસ્ટિક

ગરમ કરો, આકાર બદલો.

Make your own

Your notes can be a kit like these

Every kit here was made from real study material. Point Veda at a chapter, a PDF, a photo or a link and get notes, flashcards, practice MCQs, games and a scored test — free, in 42 languages.

  • Chapter notes
  • Flashcards
  • Practice MCQs
  • Scored tests
  • Exam prep

Get Veda free See what students get

Free to start · No ads · Works in 42 languages