નાણાકીય બજાર: 43 flashcards
All 43 flashcards from this kit, free and with no sign-up.
1. નાણાકીય બજાર એટલે શું?
Show the answer
નાણાકીય બજાર એ રોકાણકારો અને નાણાં ઉછીના લેનારાઓ વચ્ચે નાણાંના હસ્તાંતરણ માટેનું તંત્ર છે, જે નાણાકીય મિલકતોના વ્યવહારો દ્વારા વર્તમાન કિંમતોની માહિતી પણ આપે છે.
2. નાણાકીય બજારના મુખ્ય બે ભાગ કયા છે?
Show the answer
1. નાણાં બજાર (Money Market) 2. મૂડી બજાર (Capital Market)
3. નાણાં બજારની પાકતી મુદત કેટલી હોય છે?
Show the answer
એક વર્ષ કે તેથી ઓછી
4. નાણાં બજારના બે પક્ષકારો કયા છે?
Show the answer
નાણાંનું ધિરાણ કરનારા (રિઝર્વ બેન્ક, વેપારી બેન્કો, સહકારી બેન્કો, શરાફો) અને નાણાં ઉછીના મેળવનારા (ખેડૂતો, વેપારીઓ, રાજ્ય સરકાર, કેન્દ્ર સરકાર).
5. નાણાં બજારની મુખ્ય લાક્ષણિકતા જણાવો.
Show the answer
તે કોઈ ચોક્કસ ભૌતિક સ્થળ નથી, પરંતુ વિવિધ સંસ્થાઓ (RBI, વેપારી બેન્કો, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, વીમા કંપનીઓ)નું સામૂહિક માળખું છે; જોખમ ઓછું અને તરલતા ઊંચી હોય છે.
6. સંગઠિત નાણાં બજાર એટલે શું?
Show the answer
એવું નાણાં બજાર જેના પર RBI જેવી સંસ્થાનું નિયંત્રણ/દેખરેખ હોય; જેમ કે બેંકો, નાણાકીય સંસ્થાઓ, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ.
7. અસંગઠિત નાણાં બજાર એટલે શું?
Show the answer
એવું નાણાકીય બજાર જેના પર કોઈ સંસ્થાનું નિયંત્રણ/દેખરેખ નથી; જેમ કે શાહુકારો, શરાફી પેઢીઓ, દેશી બેંકરો.
8. સંગઠિત નાણાં બજારનાં પાંચ મુખ્ય સાધનો કયાં છે?
Show the answer
1. ટ્રેઝરી બિલ 2. કોમર્શિયલ પેપર 3. થાપણનું પ્રમાણપત્ર 4. કોમર્શિયલ બિલ 5. કૉલ/નોટિસ મની
9. ટ્રેઝરી બિલ કોણ બહાર પાડે છે?
Show the answer
ભારત સરકાર વતી રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા બહાર પાડવામાં આવે છે.
10. ટ્રેઝરી બિલની પાકતી મુદત કેટલી હોય છે?
Show the answer
91 દિવસ, 182 દિવસ કે 364 દિવસ
11. ટ્રેઝરી બિલને શા માટે ઝીરો કૂપન બોન્ડ કહે છે?
Show the answer
કારણ કે તેના પર વ્યાજની ચૂકવણી થતી નથી; તે વટાવ (ડિસ્કાઉન્ટ) દરથી બહાર પાડવામાં આવે છે અને પાકતી મુદતે મૂળ કિંમત ચૂકવવામાં આવે છે.
12. ટ્રેઝરી બિલનું લઘુત્તમ મૂલ્ય કેટલું છે?
Show the answer
₹25,000 અને તેના ગુણાંકમાં
13. કોમર્શિયલ પેપર ભારતમાં સૌપ્રથમ ક્યારે બહાર પાડવામાં આવ્યું?
Show the answer
જાન્યુઆરી 1990માં રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયા દ્વારા
14. કોમર્શિયલ પેપર બહાર પાડવા માટે કંપનીની લઘુત્તમ કાર્યકારી મૂડી કેટલી હોવી જોઈએ?
Show the answer
₹4 કરોડ કે તેથી વધુ, અને કંપની શેર બજારમાં લિસ્ટેડ હોવી જોઈએ.
15. કોમર્શિયલ પેપરની મુદત કેટલી હોઈ શકે?
Show the answer
ઓછામાં ઓછી 7 દિવસ અને વધુમાં વધુ 1 વર્ષ
16. થાપણનું પ્રમાણપત્ર (CD) કોણ બહાર પાડી શકે છે?
Show the answer
શિડ્યુલ વેપારી બેન્કો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ
17. થાપણના પ્રમાણપત્રની મુદત કેટલી હોય છે?
Show the answer
91 દિવસથી 1 વર્ષ સુધી
18. થાપણના પ્રમાણપત્ર અને બાંધી મુદતની થાપણની રસીદમાં શું તફાવત છે?
Show the answer
થાપણનું પ્રમાણપત્ર હસ્તાંતરણીય અને વેચી શકાય છે; જ્યારે બાંધી મુદતની થાપણની રસીદ હસ્તાંતરણીય નથી અને વેચી શકાતી નથી.
19. કોમર્શિયલ બિલ ક્યારે બને છે?
Show the answer
જ્યારે માલ વેચનાર ખરીદનાર ઉપર બિલ લખે ત્યારે તે 'વેપારી બિલ' બને છે અને જ્યારે વેપારી બેન્ક તેનો સ્વીકાર કરે ત્યારે તે 'કોમર્શિયલ બિલ' બને છે.
20. કોમર્શિયલ બિલની સામાન્ય મુદત કેટલી હોય છે?
Show the answer
30, 60 કે 90 દિવસ
21. કૉલ મની એટલે શું?
Show the answer
એક જ દિવસ માટે નાણાં ઉછીના આપવા કે લેવાને કૉલ મની કહે છે; તેને 'ઈન્ટર-બેન્ક-કૉલ મની માર્કેટ' પણ કહે છે.
22. કૉલ મની પર ચૂકવવામાં આવતા વ્યાજના દરને શું કહે છે?
Show the answer
કૉલરેટ (Call Rate)
23. નોટિસ મની એટલે શું?
Show the answer
2 થી 14 દિવસ માટે નાણાં ઉછીના લેવા કે આપવાને નોટિસ મની કહે છે.
24. મૂડી બજાર એટલે શું?
Show the answer
એવું બજાર જ્યાં મધ્યમ અને લાંબાગાળાના નાણાં માટેનું કામ થાય છે; જેમ કે શેર, ડિબેન્ચર, બોન્ડ.
25. મૂડી બજારના બે પ્રકાર કયા છે?
Show the answer
1. પ્રાથમિક બજાર (Primary Market) 2. ગૌણ બજાર/શેર બજાર (Secondary Market/Stock Market)
26. પ્રાથમિક બજાર એટલે શું?
Show the answer
નવી જામીનગીરીઓના પ્રથમ વખત વેચાણનું બજાર, જ્યાં કંપનીઓ IPO દ્વારા મૂડી ઊભી કરે છે.
27. પ્રાથમિક બજારના મધ્યસ્થીઓ કયા છે?
Show the answer
બુક રનીંગ લીડ મેનેજર, ભરણાંનાં રજિસ્ટ્રાર, શેર દલાલ વગેરે
28. ગૌણ બજાર એટલે શું?
Show the answer
એવું સ્થળ જ્યાં અગાઉથી બહાર પાડવામાં આવેલ જામીનગીરીઓનો વેપાર થાય છે; તેને શેરબજાર પણ કહે છે.
29. ભારતના સૌથી જૂના શેરબજારની સ્થાપના ક્યારે અને કયા નામે થઈ?
Show the answer
9 જુલાઈ 1875ના રોજ 'ધી નેટિવ શેર એન્ડ સ્ટોક બ્રોકર્સ એસોસિયેશન' તરીકે, જે આજે BSE (Bombay Stock Exchange) તરીકે ઓળખાય છે.
30. ગુજરાતમાં સૌથી જૂનું શેરબજાર ક્યારે અને ક્યાં શરૂ થયું?
Show the answer
વર્ષ 1894માં અમદાવાદ ખાતે
31. તેજડિયા (Bull) એટલે કોણ?
Show the answer
જે વ્યક્તિ ભવિષ્યમાં શેરની કિંમત વધશે તેવું વિચારીને શેરનું વેચાણ તાત્કાલિક રોકી દે છે.
32. મંદડિયા (Bear) એટલે કોણ?
Show the answer
જે વ્યક્તિ ભવિષ્યમાં શેરના ભાવમાં ઘટાડો થશે એ વિચારીને શેર વેચીને લાભ મેળવે છે.
33. ડિપોઝિટરી એટલે શું?
Show the answer
નાણાકીય બજારની સંસ્થા જે જામીનગીરીઓને ઈલેક્ટ્રોનિક (ડિમેટ) સ્વરૂપમાં રાખે છે અને તેના હસ્તાંતરણની સુવિધા પૂરી પાડે છે.
34. ભારતની પ્રથમ ડિપોઝિટરી કઈ છે અને તેની સ્થાપના ક્યારે થઈ?
Show the answer
NSDL (National Securities Depository Limited), સ્થાપના 1996માં
35. ભારતની બીજી ડિપોઝિટરી કઈ છે અને તેની સ્થાપના ક્યારે થઈ?
Show the answer
CDSL (Central Depository Services (India) Limited), સ્થાપના 1999માં
36. નાણાં બજાર અને મૂડી બજાર વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત જણાવો.
Show the answer
નાણાં બજાર ટૂંકાગાળા (≤1 વર્ષ) માટે, જોખમ ઓછું, RBIનું નિયંત્રણ; મૂડી બજાર મધ્યમ/લાંબાગાળા માટે, જોખમ વધુ, SEBIનું નિયંત્રણ.
37. SEBIનું પૂરું નામ શું છે?
Show the answer
Securities and Exchange Board of India (સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા)
38. SEBIની સ્થાપના ક્યારે થઈ અને તેને કાયદેસર માન્યતા ક્યારે મળી?
Show the answer
સ્થાપના 1988માં, કાયદેસર માન્યતા 1992માં
39. SEBIનું મુખ્ય કાર્ય શું છે?
Show the answer
રોકાણકારોના હિતોનું રક્ષણ કરવું, જામીનગીરી બજારના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવું અને જામીનગીરી બજારનું નિયમન કરવું.
40. NSEની સ્થાપના ક્યારે થઈ અને તે કાર્યરત ક્યારે થયું?
Show the answer
સ્થાપના 1992માં, કાર્યરત 1994માં
41. NSEએ ભારતીય શેરબજારમાં શું નવું લાવ્યું?
Show the answer
ઈલેક્ટ્રોનિક ટ્રેડિંગની શરૂઆત અને પારદર્શિતા
42. સરકારી જામીનગીરીઓનો વેપાર કયા બજારમાં થાય છે?
Show the answer
ગિલ્ટ એજ (Gilt Edged) બજારમાં
43. શેર બજારને કેન્દ્ર સરકારની મંજૂરી કયા કાયદા હેઠળ મેળવવી પડે છે?
Show the answer
1956ના જામીનગીરી કરાર (નિયમન) ધારા (Securities Contract (Regulation) Act) અનુસાર
Your notes can be a kit like these
Every kit here was made from real study material. Point Veda at a chapter, a PDF, a photo or a link and get notes, flashcards, practice MCQs, games and a scored test — free, in 42 languages.
- Chapter notes
- Flashcards
- Practice MCQs
- Scored tests
- Exam prep
Get Veda free See what students get
Free to start · No ads · Works in 42 languages