ભારતીય અર્થતંત્રમાં માળખાકીય સુધારા (Structural Reforms in Indian Economy): 22 flashcards
All 22 flashcards from this kit, free and with no sign-up.
1. ભારતીય અર્થતંત્રમાં માળખાકીય સુધારા એટલે શું?
Show the answer
અર્થતંત્રની રચના અને કાર્યપદ્ધતિમાં લાંબા ગાળાના મૂળભૂત ફેરફારો, જે સંસ્થાઓ, નીતિઓ અને નિયમનોમાં સુધારો કરે છે.
2. ભારતમાં માળખાકીય સુધારાઓની શરૂઆત ક્યારે થઈ?
Show the answer
1991માં આર્થિક સંકટ પછી, જ્યારે સરકારે ઉદારીકરણ, ખાનગીકરણ અને વૈશ્વિકીકરણ (LPG) ની નીતિ અપનાવી.
3. LPG સુધારાઓના ત્રણ મુખ્ય ઘટકો કયા છે?
Show the answer
ઉદારીકરણ (Liberalisation), ખાનગીકરણ (Privatisation), વૈશ્વિકીકરણ (Globalisation).
4. ઉદારીકરણ (Liberalisation) એટલે શું?
Show the answer
સરકારી નિયંત્રણો અને પરવાનગીઓમાં ઘટાડો કરીને બજારને વધુ સ્વતંત્રતા આપવી.
5. ખાનગીકરણ (Privatisation) એટલે શું?
Show the answer
જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓની માલિકી અથવા સંચાલન ખાનગી ક્ષેત્રને હસ્તાંતરિત કરવું.
6. વૈશ્વિકીકરણ (Globalisation) એટલે શું?
Show the answer
દેશની અર્થવ્યવસ્થાને વિશ્વ અર્થવ્યવસ્થા સાથે જોડવી — વેપાર, રોકાણ, ટેકનોલોજી અને શ્રમના પ્રવાહ દ્વારા.
7. 1991 પહેલા ભારતમાં કઈ આર્થિક પ્રણાલી હતી?
Show the answer
મિશ્ર અર્થતંત્ર, જેમાં સરકારી નિયંત્રણ અને લાઇસન્સ-પરમિટ રાજ વધુ પ્રચલિત હતું.
8. માળખાકીય સુધારાનો મુખ્ય હેતુ શું છે?
Show the answer
આર્થિક વૃદ્ધિ વધારવી, કાર્યક્ષમતા સુધારવી અને ગરીબી ઘટાડવી.
9. નાણાકીય ક્ષેત્રમાં માળખાકીય સુધારો શું છે?
Show the answer
બેંકિંગ નિયમનોમાં સુધારો, ખાનગી બેંકોને પ્રવેશ, અને રિઝર્વ બેંકની સ્વાયત્તતા વધારવી.
10. કર સુધારા હેઠળ કયા પગલાં લેવાયા?
Show the answer
કર દરોમાં ઘટાડો, GST ની રજૂઆત, અને કર પ્રણાલીને સરળ બનાવવી.
11. વેપાર નીતિમાં માળખાકીય સુધારો શું છે?
Show the answer
આયાત-નિકાસ પરના નિયંત્રણો ઘટાડવા, જે વૈશ્વિક વેપારમાં સહભાગિતા વધારે.
12. માળખાકીય સુધારાઓની ગરીબી પર શી અસર થઈ?
Show the answer
આર્થિક વૃદ્ધિ દ્વારા રોજગારીની તકો વધી, જેણે ગરીબી ઘટાડવામાં ફાળો આપ્યો, પરંતુ અસમાનતા પણ વધી.
13. માળખાકીય સુધારાની નકારાત્મક અસર કઈ?
Show the answer
અસમાનતા વધી, કૃષિ ક્ષેત્રને નુકસાન, અને નાના ઉદ્યોગોને પડકારો.
14. ભારતમાં ગરીબી રેખા કઈ રીતે નક્કી થાય છે?
Show the answer
વપરાશ ખર્ચ પર આધારિત, NSSO દ્વારા સર્વે કરીને.
15. નિરપેક્ષ ગરીબી અને સાપેક્ષ ગરીબીમાં શું ફરક?
Show the answer
નિરપેક્ષ ગરીબી ન્યૂનતમ જીવનધોરણ પર આધારિત, જ્યારે સાપેક્ષ ગરીબી સમાજના સરેરાશ સાથે તુલના કરે.
16. MGNREGA શું છે?
Show the answer
મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી અધિનિયમ — વેતન-રોજગાર ગેરંટી કાર્યક્રમ.
17. વિશ્વ બેંકની આંતરરાષ્ટ્રીય ગરીબી રેખા કેટલી છે?
Show the answer
પ્રતિદિન $2.15 (PPP આધારિત).
18. ભારતમાં ગરીબીનું પ્રમાણ 2011-12માં કેટલું હતું?
Show the answer
અંદાજે 21.9%.
19. ગરીબીના મુખ્ય કારણો કયા છે?
Show the answer
ધીમી આર્થિક વૃદ્ધિ, અસમાનતા, વસ્તી વૃદ્ધિ, શિક્ષણ/આરોગ્યની ઊણપ, કૃષિ પર અવલંબન.
20. મલ્ટિડાઇમેન્શનલ પોવર્ટી ઇન્ડેક્સ (MPI) શું માપે છે?
Show the answer
ગરીબીને બહુપરિમાણીય રીતે — આરોગ્ય, શિક્ષણ, જીવનધોરણ વગેરે.
21. માળખાકીય સુધારાઓમાં જાહેર ક્ષેત્રની ભૂમિકા કેવી બદલાઈ?
Show the answer
જાહેર ક્ષેત્રની ભૂમિકા ઘટી અને ખાનગી ક્ષેત્રની ભૂમિકા વધી.
22. ગરીબી રેખા શા માટે સ્થિર નથી?
Show the answer
તે સમય, સ્થળ અને જીવનધોરણના આધારે બદલાય છે.
Your notes can be a kit like these
Every kit here was made from real study material. Point Veda at a chapter, a PDF, a photo or a link and get notes, flashcards, practice MCQs, games and a scored test — free, in 42 languages.
- Chapter notes
- Flashcards
- Practice MCQs
- Scored tests
- Exam prep
Get Veda free See what students get
Free to start · No ads · Works in 42 languages