માંગ સ્થિતિસ્થાપકતા

A · કિંમત અસર

કિંમતમાં ફેરફારને કારણે માંગમાં થતા કુલ ફેરફારને કિંમત અસર કહેવાય છે, જે આવક અસર અને અવેજી અસરના સંયોજનથી બને છે.

C · કિંમત વપરાશ રેખા

કિંમત વપરાશ રેખા (Price Consumption Curve) એ કિંમતમાં થતા ફેરફારને કારણે ગ્રાહકના સંતુલન બિંદુઓને જોડતી રેખા છે, જે કિંમત અને વપરાશ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે.

B · માંગની મૂલ્યસાપેક્ષતા

માંગની મૂલ્યસાપેક્ષતા (Price Elasticity of Demand) એ કિંમતમાં થતા ટકાવારી ફેરફારને કારણે માંગમાં થતા ટકાવારી ફેરફારના માપને દર્શાવે છે.

A · મૂલ્યઅનપેક્ષ

અનાજ, મીઠું જેવી આવશ્યક વસ્તુઓની માંગ મૂલ્યઅનપેક્ષ (inelastic) હોય છે, કારણ કે કિંમતમાં ફેરફાર થવા છતાં લોકો તેનો વપરાશ બહુ ઓછો બદલે છે.

D · મૂલ્યસાપેક્ષ

લક્ઝરી વસ્તુઓની માંગ મૂલ્યસાપેક્ષ (elastic) હોય છે, કારણ કે તેમની કિંમતમાં ફેરફાર થતાં ગ્રાહકો તેમની ખરીદીમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કરે છે.

C · મૂલ્યસાપેક્ષ

અવેજી વસ્તુઓ (જેમ કે ચા અને કોફી)ની માંગ મૂલ્યસાપેક્ષ હોય છે, કારણ કે એકની કિંમત વધે તો ગ્રાહકો બીજી તરફ વળે છે.

B · False

આવશ્યક વસ્તુઓની માંગ સામાન્ય રીતે મૂલ્યઅનપેક્ષ હોય છે, કારણ કે કિંમતમાં ફેરફાર થવા છતાં તેનો વપરાશ બહુ ઓછો બદલાય છે.

A · True

લક્ઝરી વસ્તુઓની માંગ મૂલ્યસાપેક્ષ હોય છે, કારણ કે તેમની કિંમતમાં ફેરફાર થતાં ગ્રાહકો તેમની ખરીદીમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કરે છે.

D · પહેલા કરતા બીજા તટસ્થ વક્ર પર જાય છે

સ્લટ્સ્કીની પદ્ધતિમાં, કિંમત ફેરફાર પછી ગ્રાહકને વળતર આપવામાં આવે છે જેથી તે નવી કિંમત રેખા પર જ પહેલાના તટસ્થ વક્રને સ્પર્શ કરે, પરંતુ અવેજી અસરને કારણે તે નવા તટસ્થ વક્ર પર જાય છે.

A · માંગમાં થતો ટકાવારી ફેરફાર / કિંમતમાં થતો ટકાવારી ફેરફાર

માંગની મૂલ્યસાપેક્ષતા = માંગમાં થતો ટકાવારી ફેરફાર ÷ કિંમતમાં થતો ટકાવારી ફેરફાર. આ સમીકરણ માંગની કિંમત પ્રત્યેની સંવેદનશીલતા દર્શાવે છે.

B · મૂલ્યઅનપેક્ષ

ખૂબ સસ્તી વસ્તુઓની માંગ મૂલ્યઅનપેક્ષ હોય છે, કારણ કે તેમની કિંમતમાં ટકાવારી ફેરફાર થાય તો પણ ગ્રાહકના બજેટ પર તેની અસર નજીવી હોય છે.

B · મૂલ્યઅનપેક્ષ હોય છે

જ્યારે વસ્તુ પરનો ખર્ચ ગ્રાહકના કુલ ખર્ચનો નજીવો ભાગ હોય, ત્યારે કિંમતમાં ફેરફારની માંગ પર ઓછી અસર થાય છે, તેથી માંગ મૂલ્યઅનપેક્ષ હોય છે.

A · વસ્તુની અવેજીની ઉપલબ્ધતા

અવેજી વસ્તુઓની ઉપલબ્ધતા એ માંગની મૂલ્યસાપેક્ષતાને અસર કરતું મુખ્ય પરિબળ છે; વધુ અવેજી હોય તો માંગ વધુ મૂલ્યસાપેક્ષ બને છે.

B · મૂલ્યસાપેક્ષ

જ્યારે માંગની મૂલ્યસાપેક્ષતા $E_d > 1$ હોય, ત્યારે માંગ મૂલ્યસાપેક્ષ (elastic) કહેવાય, એટલે કે કિંમતમાં ટકાવારી ફેરફાર કરતાં માંગમાં ટકાવારી ફેરફાર વધુ થાય છે.

C · મૂલ્યઅનપેક્ષ

જ્યારે માંગની મૂલ્યસાપેક્ષતા $E_d < 1$ હોય, ત્યારે માંગ મૂલ્યઅનપેક્ષ (inelastic) કહેવાય, એટલે કે કિંમતમાં ટકાવારી ફેરફાર કરતાં માંગમાં ટકાવારી ફેરફાર ઓછો થાય છે.

B · એકમ મૂલ્યસાપેક્ષ

જ્યારે માંગની મૂલ્યસાપેક્ષતા $E_d = 1$ હોય, ત્યારે માંગ એકમ મૂલ્યસાપેક્ષ (unitary elastic) કહેવાય, એટલે કે કિંમતમાં ટકાવારી ફેરફાર અને માંગમાં ટકાવારી ફેરફાર સમાન થાય છે.