गतीचे नियम (Laws of Motion) — इयत्ता ९ विज्ञान: 23 flashcards
All 23 flashcards from this kit, free and with no sign-up.
1. न्यूटनचा गतीचा पहिला नियम काय सांगतो?
Show the answer
प्रत्येक वस्तू आपल्या विराम अवस्थेत किंवा एकसमान सरळ रेषीय गतीत तेव्हाच राहते जोपर्यंत तिच्यावर बाह्य असंतुलित बल कार्य करत नाही.
2. जडत्व (Inertia) म्हणजे काय?
Show the answer
वस्तूच्या विराम अवस्थेत किंवा एकसमान गतीत राहण्याच्या प्रवृत्तीला जडत्व म्हणतात. ते वस्तूच्या वस्तुमानावर अवलंबून असते.
3. न्यूटनचा गतीचा दुसरा नियम सूत्रासह सांगा.
Show the answer
वस्तूवर लागू केलेले असंतुलित बल तिच्या संवेगातील बदलाच्या दराच्या समानुपाती असते. सूत्र: $F = ma$ (जिथे $F$ बल, $m$ वस्तुमान, $a$ त्वरण).
4. संवेग (Momentum) ची व्याख्या आणि सूत्र द्या.
Show the answer
वस्तूच्या वस्तुमान आणि वेगाच्या गुणाकाराला संवेग म्हणतात. सूत्र: $p = mv$ (एकक: $ ext{kg·m/s}$).
5. न्यूटनचा गतीचा तिसरा नियम काय सांगतो?
Show the answer
प्रत्येक क्रियेला समान व विरुद्ध दिशेची प्रतिक्रिया असते. उदा. बंदुकीची गोळी सोडल्यावर बंदुकीचे मागे ढकलले जाणे.
6. बलाचे SI एकक काय आहे?
Show the answer
न्यूटन ($ ext{N}$). $1\, ext{N} = 1\, ext{kg·m/s}^2$.
7. वस्तुमान आणि वजन यातील फरक सांगा.
Show the answer
वस्तुमान हे वस्तूतील पदार्थाचे प्रमाण (एकक: $ ext{kg}$, अदिश); वजन हे गुरुत्वीय बल (एकक: $ ext{N}$, सदिश). वजन $W = mg$.
8. त्वरण (Acceleration) म्हणजे काय?
Show the answer
वेगातील बदलाचा दर. सूत्र: $a = rac{v - u}{t}$ (एकक: $ ext{m/s}^2$).
9. संवेग संवर्धनाचा नियम सांगा.
Show the answer
बाह्य असंतुलित बल कार्यरत नसल्यास, दोन वस्तूंच्या टक्करीत एकूण संवेग संवर्धित राहतो: $m_1u_1 + m_2u_2 = m_1v_1 + m_2v_2$.
10. क्रिया-प्रतिक्रिया बल समान असूनही ते एकमेकांना का रद्द करत नाहीत?
Show the answer
ते दोन वेगवेगळ्या वस्तूंवर कार्य करतात, एकाच वस्तूवर नाही. म्हणून त्यांचा परिणाम वेगळा दिसतो.
11. गतीच्या पहिल्या नियमाला 'जडत्वाचा नियम' का म्हणतात?
Show the answer
कारण तो वस्तूच्या जडत्वाचे वर्णन करतो — बाह्य बल नसेल तर वस्तू आपली विराम किंवा एकसमान गतीची अवस्था राखते.
12. एकसमान गतीत वस्तूवर कार्य करणारे नेट बल किती असते?
Show the answer
शून्य. कारण त्वरण शून्य असते ($a=0$), म्हणून $F = ma = 0$.
13. वस्तूचे वस्तुमान दुप्पट केल्यास, समान बलासाठी त्वरण कसे बदलेल?
Show the answer
त्वरण अर्धे होईल. कारण $a = F/m$, म्हणून $m$ दुप्पट → $a$ अर्धे.
14. न्यूटनच्या दुसऱ्या नियमाचे संवेगाच्या स्वरूपातील विधान लिहा.
Show the answer
वस्तूवरील नेट बल तिच्या संवेग बदलाच्या दराएवढे असते: $F = rac{\Delta p}{\Delta t}$. स्थिर वस्तुमानासाठी $F = ma$.
15. सायकल चालवताना अचानक ब्रेक लावल्यास आपण पुढे झुकतो — हे कोणत्या नियमामुळे?
Show the answer
गतीच्या पहिल्या नियमामुळे (जडत्व). शरीराचा वरचा भाग गतीत राहण्याचा प्रयत्न करतो, तर सायकल थांबते.
16. रॉकेटची गती कोणत्या नियमावर आधारित आहे?
Show the answer
न्यूटनच्या तिसऱ्या नियमावर. रॉकेट खाली वायू ढकलते (क्रिया), वायू रॉकेटला वर ढकलतात (प्रतिक्रिया).
17. वस्तूचे वजन चंद्रावर पृथ्वीपेक्षा कमी का असते?
Show the answer
कारण चंद्रावरील गुरुत्व त्वरण ($g$) पृथ्वीपेक्षा कमी आहे. $W = mg$, म्हणून $g$ कमी → वजन कमी. वस्तुमान मात्र तेच राहते.
18. बलाची व्याख्या द्या आणि ते कोणत्या प्रकारची राशी आहे?
Show the answer
बल म्हणजे वस्तूची गती बदलण्यास किंवा आकार बदलण्यास कारणीभूत ठरणारा बाह्य प्रयत्न. ते सदिश राशी आहे (परिमाण व दिशा).
19. संतुलित बल आणि असंतुलित बल यात फरक सांगा.
Show the answer
संतुलित बलांचा नेट परिणाम शून्य असतो (गती बदलत नाही); असंतुलित बलांचा नेट परिणाम शून्य नसतो (गती बदलतो).
20. वस्तूचे वस्तुमान 5 kg असून तिच्यावर 20 N बल लागू केल्यास त्वरण किती?
Show the answer
$a = F/m = 20/5 = 4\, ext{m/s}^2$.
21. 10 kg वस्तुमानाच्या वस्तूचे वजन पृथ्वीवर किती? ($g=9.8\, ext{m/s}^2$)
Show the answer
$W = mg = 10 imes 9.8 = 98\, ext{N}$.
22. न्यूटनच्या तिसऱ्या नियमातील 'क्रिया' आणि 'प्रतिक्रिया' यांच्यातील महत्त्वाचा गुणधर्म कोणता?
Show the answer
ते समान परिमाणाचे, विरुद्ध दिशेचे आणि वेगवेगळ्या वस्तूंवर कार्य करणारे असतात.
23. गतीच्या नियमांचा उपयोग करून क्रिकेटपटू चेंडू पकडताना हात मागे का खेचतो?
Show the answer
चेंडूचा संवेग कमी होण्यासाठी जास्त वेळ देतो. $F = \Delta p/\Delta t$ नुसार, वेळ वाढवल्यास बल कमी होते, त्यामुळे हातावर कमी बल बसते.
Your notes can be a kit like these
Every kit here was made from real study material. Point Veda at a chapter, a PDF, a photo or a link and get notes, flashcards, practice MCQs, games and a scored test — free, in 42 languages.
- Chapter notes
- Flashcards
- Practice MCQs
- Scored tests
- Exam prep
Get Veda free See what students get
Free to start · No ads · Works in 42 languages