અર્થશાસ્ત્ર: પરીક્ષાની તૈયારી

ભારતીય ચિંતનમાં અર્થશાસ્ત્ર ફક્ત ધન કમાવવા પૂરતું સીમિત ન હતું, પરંતુ ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષ જેવા પુરુષાર્થો સાથે સંકળાયેલું હતું, જેમાં ચાણક્યનું અર્થશાસ્ત્ર મુખ્ય છે.

સંપત્તિના પ્રકારોમાં વ્યક્તિગત, સામાજિક, રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંપત્તિનો સમાવેશ થાય છે; રાષ્ટ્રીય સંપત્તિ એ દેશની માલિકીની (દા.ત. નદીઓ) અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંપત્તિ એ વિશ્વના બધા દેશોની સંયુક્ત માલિકીની (દા.ત. આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો) હોય છે.

પુરવઠાને અસર કરતા પરિબળોમાં વસ્તુની કિંમત, ઉત્પાદન ખર્ચ, ટેકનોલોજીની કક્ષા, ભવિષ્યની કિંમત અંગેની અટકળો, અન્ય વસ્તુઓના ભાવ અને સરકારની નીતિઓનો સમાવેશ થાય છે.

સ્થિર ખર્ચ એટલે ઉત્પાદનના પ્રમાણમાં ફેરફાર થાય તો પણ જે ખર્ચાઓ ટૂંકા ગાળામાં સ્થિર રહે છે (દા.ત. કારખાનાનું ભાડું); આકૃતિમાં, સ્થિર ખર્ચ રેખા X-અક્ષને સમાંતર સીધી રેખા હોય છે.

માંગના નિયમના અપવાદોમાં ગિફન વસ્તુઓ, પ્રતિષ્ઠા મૂલ્ય ધરાવતી વસ્તુઓ, ભવિષ્યની કિંમત અંગેની અટકળો અને ગ્રાહકોની અજ્ઞાનતાનો સમાવેશ થાય છે, જ્યાં કિંમત વધવા છતાં માંગ વધે છે.

શ્રમ એટલે આર્થિક વળતર મેળવવાના હેતુથી કરવામાં આવતી કોઈપણ શારીરિક કે માનસિક પ્રવૃત્તિ; શ્રમ અને શ્રમિક અવિભાજ્ય છે કારણ કે શ્રમિકની ગેરહાજરીમાં શ્રમનું અસ્તિત્વ નથી અને શ્રમિક તેના શ્રમને પોતાનાથી અલગ કરી શકતો નથી.

વૈકલ્પિક ખર્ચના માપનની મુશ્કેલીઓમાં સર્વવ્યાપક વૈકલ્પિક ઉપયોગોનો અભાવ, વિશિષ્ટ ઉપયોગો ધરાવતા સાધનો, સાધનોની ગતિશીલતાનો અભાવ અને બધા વૈકલ્પિક ઉપયોગોની જાણકારીનો અભાવ મુખ્ય છે.

સ્થાન આધારિત બજારનું વર્ગીકરણ સ્થાનિક બજાર (દા.ત. શાકભાજી બજાર), પ્રાદેશિક બજાર (દા.ત. કોઈ ચોક્કસ રાજ્યનું બજાર), રાષ્ટ્રીય બજાર (દા.ત. ભારતીય શેરબજાર) અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર (દા.ત. ક્રૂડ ઓઇલ બજાર) માં થાય છે.