પ્રાચીન ભારત: 62 MCQs with answers

C · મોહેનજોદડો

મોહેનજોદડો સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિનું સૌથી મોટું અને સૌથી સુવ્યવસ્થિત શહેર હતું.

C · ૧૦

ઋગ્વેદમાં ૧૦ મંડળ છે, જેમાં ૨ થી ૭ મંડળ સૌથી પ્રાચીન માનવામાં આવે છે.

B · ગૌતમ બુદ્ધ

ગૌતમ બુદ્ધ (સિદ્ધાર્થ) એ બૌદ્ધ ધર્મની સ્થાપના કરી હતી.

A · અશોક

અશોક મૌર્ય સામ્રાજ્યના સૌથી પ્રસિદ્ધ શાસક હતા, જેમણે કલિંગ યુદ્ધ પછી બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવ્યો.

A · જ્ઞાન

'વેદ' શબ્દ સંસ્કૃત 'વિદ્' ધાતુ પરથી આવ્યો છે, જેનો અર્થ 'જાણવું' અથવા 'જ્ઞાન' થાય છે.

D · જૈન ધર્મ

મહાવીર સ્વામી જૈન ધર્મના ૨૪મા તીર્થંકર હતા અને તેમણે જૈન ધર્મનો પ્રસાર કર્યો.

B · False

સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિમાં લોખંડનો ઉપયોગ થતો ન હતો; લોખંડનો ઉપયોગ પછીના વૈદિક કાળમાં શરૂ થયો.

A · True

કલિંગ યુદ્ધમાં થયેલા વિનાશથી દુઃખી થઈને અશોકે બૌદ્ધ ધર્મ અપનાવ્યો અને અહિંસાનો પ્રચાર કર્યો.

C · મૌર્ય સામ્રાજ્ય

'મૌર્ય સામ્રાજ્ય' એ ભારતીય ઇતિહાસમાં એક મહત્વપૂર્ણ સામ્રાજ્ય છે, જે ચંદ્રગુપ્ત મૌર્ય દ્વારા સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.

C · જૈન ધર્મ

મહાવીર સ્વામી જૈન ધર્મના સંસ્થાપક હતા અને તેમણે જૈન ધર્મના સિદ્ધાંતોને પ્રચાર કર્યો.

B · 300-600 ઈસવીસન

'ગુપ્ત કાળ' 300 થી 600 ઈસવીસન વચ્ચેનો સમયગાળો છે, જેને ભારતીય ઇતિહાસનો સુવર્ણ યુગ માનવામાં આવે છે.

A · આર્થશાસ્ત્ર

'આર્થશાસ્ત્ર' એ કૌટિલ્ય (ચાણક્ય) દ્વારા લખાયેલ ગ્રંથ છે, જે રાજકીય અને આર્થિક નીતિઓ વિશે છે.

A · સિંધુ

સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિ સિંધુ નદીના કિનારે વિકસિત થઈ હતી, જે પ્રાચીન ભારતીય સંસ્કૃતિનું કેન્દ્ર હતું.

D · મૌર્ય સામ્રાજ્ય

'અશોક' મૌર્ય સામ્રાજ્યના સૌથી પ્રસિદ્ધ શાસક હતા, જેમણે બૌદ્ધ ધર્મને અપનાવ્યો હતો.

B · જ્ઞાન

'વેદ' શબ્દનો અર્થ 'જ્ઞાન' છે અને તે પ્રાચીન ભારતીય ગ્રંથોનું સમૂહ છે.

C · દમપદ

'દમપદ' એ બૌદ્ધ ધર્મના ગ્રંથોમાંથી એક છે, જેમાં 'ત્રિરત્ન' નો ઉલ્લેખ છે.

A · કાંસો

'હડપ્પા સંસ્કૃતિ' કાંસાનો ઉપયોગ કરતી હતી, જે તેમના કલા અને શિલ્પમાં દર્શાય છે.

D · મોહેન્જો-દારો

'મોહેન્જો-દારો' સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિનું સૌથી મોટું અને મહત્વપૂર્ણ સ્થળ હતું.

A · 321 BC

'મૌર્ય સામ્રાજ્ય'ની સ્થાપના 321 BCમાં ચંદ્રગુપ્ત મૌર્ય દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

B · હાસ્ય પાત્ર

'વિદૂષક' હાસ્ય પાત્ર તરીકે ઓળખાય છે, જે નાટકમાં મનોરંજન માટે હોય છે.

D · 2500-1500 BC

'હડપ્પા સંસ્કૃતિ'નો સમયકાળ 2500-1500 BC હતો, જે પ્રાચીન ભારતીય સંસ્કૃતિનું મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.

B · મૌર્ય સામ્રાજ્ય

'અશોક' મૌર્ય સામ્રાજ્યનો એક પ્રસિદ્ધ શાસક હતો, જે બૌદ્ધ ધર્મને અપનાવ્યો હતો.

D · તાંબો

'સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિ'ના લોકો તાંબાનો ઉપયોગ કરતા હતા, જે તેમના વાણિજ્ય અને કળા માટે મહત્વપૂર્ણ હતું.

B · લોખંડ

સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિના લોકો લોખંડનો ઉપયોગ કરતા ન હતા; લોખંડનો ઉપયોગ પછીના વૈદિક કાળમાં થયો.

B · શ્રી ગુપ્ત

શ્રી ગુપ્ત એ ગુપ્ત સામ્રાજ્યના સ્થાપક હતા, જેમણે ચોથી સદીની આસપાસ શાસન કર્યું.

D · બ્રાહ્મી

મોટાભાગના અશોક શિલાલેખો બ્રાહ્મી લિપિમાં છે, જ્યારે કેટલાક ખરોષ્ઠી લિપિમાં પણ છે.

D · દફન

સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિમાં મૃતકોને દફનાવવાની પ્રથા હતી, જેમાં કેટલીક વસ્તુઓ પણ સાથે મૂકવામાં આવતી.

A · ઋગ્વેદ

ઋગ્વેદ ચાર વેદોમાં સૌથી પ્રાચીન છે અને તેમાં ૧૦૨૮ સૂક્તો છે.

C · અર્થશાસ્ત્ર

કૌટિલ્ય (ચાણક્ય) એ 'અર્થશાસ્ત્ર' નામનો રાજનીતિ અને અર્થશાસ્ત્રનો ગ્રંથ લખ્યો.

C · અશ્વનો ઉપયોગ

સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિમાં અશ્વનો ઉપયોગ ભાગ્યે જ જોવા મળે છે; તેમના અવશેષોમાં ઘોડાના હાડકાં દુર્લભ છે.

A · યજ્ઞ

બૌદ્ધ ધર્મના ત્રિરત્ન છે: બુદ્ધ, ધર્મ અને સંઘ. યજ્ઞ તેનો ભાગ નથી.

C · પાટલિપુત્ર

'પાટલિપુત્ર' ગુપ્ત સામ્રાજ્યનું મુખ્ય કેન્દ્ર હતું, જ્યાંથી અનેક શાસકોનું શાસન ચાલતું હતું.

B · ગુપ્ત સામ્રાજ્ય

'ગુપ્ત સામ્રાજ્ય'ના સમયમાં 'સાંસ્કૃત' ભાષાનું પુનરુત્થાન થયું હતું અને આ સમયને 'ભારતીય ઇતિહાસનો સુવર્ણ યુગ' માનવામાં આવે છે.

B · પ્રાકૃત

'અશોક'ના શિલાલેખો 'પ્રાકૃત' ભાષામાં લખાયેલા હતા, જે તે સમયની લોકપ્રિય ભાષા હતી.

A · હસ્તકલા

'હડપ્પા સંસ્કૃતિ'ના લોકો 'હસ્તકલા'ના ક્ષેત્રમાં વ્યસ્ત હતા, જેમણે વિવિધ વસ્તુઓ બનાવવામાં કુશળતા દર્શાવી હતી.

B · આર્થશાસ્ત્ર

'કૌટિલ્ય'ની વિચારધારા 'આર્થશાસ્ત્ર'માં દર્શાવવામાં આવી છે, જે રાજકીય અને આર્થિક સિદ્ધાંતોનું વર્ણન કરે છે.

B · અશોક

'અશોક' મૌર્ય સામ્રાજ્યના સૌથી પ્રસિદ્ધ શાસક હતા, જેમણે બૌદ્ધ ધર્મને અપનાવ્યો હતો.

D · કાંસો

'સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિ'ના લોકો 'કાંસો'નો ઉપયોગ કરતા હતા, જે તે સમયે એક મહત્વપૂર્ણ ધાતુ હતી.

D · ચાર

'વેદ'ના મુખ્ય ચાર ગ્રંથો છે: 'ઋગ્વેદ', 'યજુર્વેદ', 'સમવેદ', અને 'અથર્વવેદ'.

B · ગૌતમ બુદ્ધ

'બૌદ્ધ ધર્મ'ની સ્થાપના 'ગૌતમ બુદ્ધ'ે કરી, જેમણે જીવનના દુખ અને ઉદયને સમજાવ્યું.

D · સાંસ્કૃતિક વિકાસ

'ગુપ્ત કાળ'નું મુખ્ય લક્ષણ 'સાંસ્કૃતિક વિકાસ' છે, જેમાં વિજ્ઞાન, કલા અને સાહિત્યનો વિકાસ થયો.

B · કલા અને સાહિત્ય

'ગુપ્ત કાળ'માં કલા અને સાહિત્યમાં વિશેષ પ્રગતિ થઈ હતી, જેમાં અનેક મહાન કવિઓ અને લેખકોનો ઉલ્લેખ છે.

D · બૌદ્ધ ધર્મના સિદ્ધાંતો

'અશોક'ના શિલાલેખો મુખ્યત્વે બૌદ્ધ ધર્મના સિદ્ધાંતોને પ્રચારિત કરવા માટે લખાયા હતા.

B · આર્થશાસ્ત્ર

'કૌટિલ્ય'ની વિચારધારા 'આર્થશાસ્ત્ર'માં દર્શાવવામાં આવી છે, જે શાસન અને અર્થશાસ્ત્રના નિયમો વિશે છે.

D · હસ્તકલા

'હડપ્પા સંસ્કૃતિ'ના લોકો હસ્તકલા અને વેપારમાં વ્યસ્ત હતા, જે તેમની આર્થિક સમૃદ્ધિનું કારણ હતું.

D · 321 BCE

'મૌર્ય સામ્રાજ્ય'ની સ્થાપના 321 BCEમાં ચંદ્રગુપ્ત મૌર્ય દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

C · કારણ કે તે સમયમાં કળા, સાહિત્ય અને વિજ્ઞાનનો વિકાસ થયો

ગુપ્ત કાળમાં સાહિત્ય (કાલિદાસ), વિજ્ઞાન (આર્યભટ્ટ), કળા અને સ્થાપત્યનો નોંધપાત્ર વિકાસ થયો, તેથી તેને સુવર્ણ યુગ કહે છે.

C · કલા અને સાહિત્ય

'ગુપ્ત કાળ'ને 'ભારતીય ઇતિહાસનો સુવર્ણ યુગ' કહેવામાં આવે છે, કારણ કે આ સમયે કલા અને સાહિત્યમાં વિશેષ પ્રગતિ થઈ હતી.

C · બૌદ્ધ ધર્મના સિદ્ધાંતો

અશોકના શિલાલેખો બૌદ્ધ ધર્મના સિદ્ધાંતોને પ્રસારિત કરવા માટે લખાયા હતા.

D · મુદ્રા વિનિમય

'હડપ્પા સંસ્કૃતિ'ના લોકોનું મુખ્ય વાણિજ્યિક પ્રવૃત્તિ 'મુદ્રા વિનિમય' હતું, જે વેપારને સરળ બનાવતું હતું.

A · આર્થશાસ્ત્ર

'કૌટિલ્ય'ની વિચારધારા 'આર્થશાસ્ત્ર'માં વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવી છે, જે રાજકીય અને આર્થિક નીતિઓ પર આધારિત છે.

D · ગણિત

ગુપ્ત કાળમાં ગણિતમાં વિશેષ વિકાસ થયો, જેમાં શૂન્ય અને દશામલવ પદ્ધતિનો વિકાસ થયો.

A · પ્રાકૃત

અશોકના શિલાલેખો 'પ્રાકૃત' ભાષામાં લખાયા હતા, જે તે સમયની લોકપ્રિય ભાષા હતી.

A · કાંસો

'સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિ'ના લોકો મુખ્યત્વે કાંસાનો ઉપયોગ કરતા હતા, જે તેમના સાધનો અને શણગાર માટે ઉપયોગમાં લેવાતા હતા.

C · ગૌતમ બુદ્ધ

'બૌદ્ધ ધર્મ'ની સ્થાપના ગૌતમ બુદ્ધ દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જેમણે આ ધર્મના સિદ્ધાંતોને પ્રસારિત કર્યા.

A · પાટલીપુત્ર

'ગુપ્ત સામ્રાજ્ય'નું મુખ્ય કેન્દ્ર પાટલીપુત્ર હતું, જે રાજકીય અને આર્થિક પ્રવૃત્તિઓનું કેન્દ્ર હતું.

C · મૌર્ય સામ્રાજ્ય

અશોક 'મૌર્ય સામ્રાજ્ય'ના શાસક હતા, જેમણે બૌદ્ધ ધર્મને અપનાવ્યો.

B · કલા અને સાહિત્ય

'ગુપ્ત સામ્રાજ્ય'માં કલા અને સાહિત્યમાં વિશેષ પ્રગતિ થઈ, જેમાં કવિઓ અને લેખકોની સંખ્યા વધી અને અનેક મહાન કૃતિઓ લખાઈ.

B · ધર્મ અને શાંતિ

અશોકના શિલાલેખો મુખ્યત્વે ધર્મ અને શાંતિના સંદેશો પ્રસારિત કરવા માટે લખાયા હતા, જેમાં બૌદ્ધ ધર્મના સિદ્ધાંતોને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું.

C · મકાનોની રચના

'હડપ્પા સંસ્કૃતિ'ના લોકો મકાનોની રચના અને શહેરી આયોજનમાં નિપુણ હતા, જેમણે સુવિધાયુક્ત માર્ગો અને નિકાશ વ્યવસ્થા વિકસાવી.

B · નાટકના પાત્ર તરીકે

'વિદૂષક'નો અર્થ નાટકના પાત્ર તરીકે થાય છે, જે હાસ્ય અને રમૂજ દ્વારા દર્શકોને મનોરંજન આપે છે.

A · કાંસો

'સિંધુ ખીણ સંસ્કૃતિ'ના લોકો કાંસાના ઉપયોગમાં નિપુણ હતા, જે તેમના દૈનિક જીવનમાં અને વેપારમાં મહત્વપૂર્ણ હતું.