ધ્વનિ (Sound) — ભૌતિક વિજ્ઞાન પ્રકરણ 8: 19 MCQs with answers

દ્રવ્યમાનના ગુણાકારના સમપ્રમાણમાં

નિયમ મુજબ $F = G m_1 m_2 / r^2$, એટલે બળ દ્રવ્યમાનના ગુણાકારના સમપ્રમાણમાં અને અંતરના વર્ગના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.

$6.67 \times 10^{-11}\ \text{N m}^2/\text{kg}^2$

$G = 6.67 \times 10^{-11}\ \text{N m}^2/\text{kg}^2$ એ સાર્વત્રિક અચળાંક છે, જે બ્રહ્માંડમાં દરેક જગ્યાએ સમાન છે.

બે પદાર્થોને જોડતી રેખા પર, એકબીજા તરફ

ગુરુત્વાકર્ષણ બળ કેન્દ્રતરફી છે — તે બે પદાર્થોને જોડતી રેખા પર, એકબીજા તરફ લાગે છે.

$9.8\ \text{m/s}^2$

પૃથ્વીની સપાટી પર $g = GM/R^2 \approx 9.8\ \text{m/s}^2$.

$60$ kg જ રહેશે

દ્રવ્યમાન દરેક જગ્યાએ અચળ રહે છે; ફક્ત વજન $W = mg$ સ્થાન પ્રમાણે બદલાય છે.

True

ન્યૂટનનો નિયમ સાર્વત્રિક છે — દરેક દ્રવ્યમાન ધરાવતો પદાર્થ બીજા પદાર્થને આકર્ષે છે, પણ નાના પદાર્થો વચ્ચેનું બળ અનુભવાતું નથી.

ચોથા ભાગનું

$F \propto 1/r^2$ હોવાથી અંતર બમણું થાય તો બળ $(1/2)^2 = 1/4$ થાય.

$g$ ઘટે છે

$g_h = g(R/(R+h))^2$ મુજબ ઊંચાઈ $h$ વધતાં $g$ ઘટે છે.

પૃથ્વી ધ્રુવો પર ચપટી હોવાથી ત્રિજ્યા ઓછી છે

$g = GM/R^2$ માં ધ્રુવો પર $R$ ઓછી હોવાથી $g$ વધુ મળે છે.

બંને પદાર્થ એકસાથે પડે છે

$a = F/m = mg/m = g$ — દ્રવ્યમાન સંક્ષિપ્ત થાય છે, તેથી બંને સમાન પ્રવેગ અનુભવે છે.

ગ્રહ અને સૂર્યને જોડતી રેખા સમાન સમયમાં સમાન ક્ષેત્રફળ કાપે છે

ક્ષેત્રફળનો નિયમ કહે છે કે ગ્રહ સૂર્યની નજીક ઝડપી અને દૂર ધીમો ચાલે છે, પણ સમાન સમયમાં સમાન ક્ષેત્રફળ કાપે છે.

ગ્રહના દ્રવ્યમાન અને ત્રિજ્યા પર

$v_e$ ફક્ત ગ્રહના $M$ અને $R$ પર આધાર રાખે છે, પદાર્થના દ્રવ્યમાન પર નહીં.

તેનો પરિક્રમણકાળ $24$ કલાક છે

$36{,}000$ km ઊંચાઈ પર $T = 24$ કલાક થાય, તેથી ઉપગ્રહ પૃથ્વીની સાથે ફરે અને સ્થિર દેખાય.

False

દ્રવ્યમાન દરેક જગ્યાએ અચળ રહે છે; ફક્ત વજન $W = mg$ ચંદ્ર પર લગભગ $1/6$ થાય છે.

પદાર્થો બંધાયેલી અવસ્થામાં છે

ઋણ ચિહ્ન બતાવે છે કે પદાર્થો એકબીજા સાથે બંધાયેલા છે; અનંત અંતર પર $U = 0$ લેવાય છે.

ગુરુત્વાકર્ષણ બળ કેન્દ્રતરફી બળ પૂરું પાડે છે

$GMm/r^2 = mv^2/r$ માંથી $v = \sqrt{GM/r}$ અને $T^2 \propto a^3$ મળે, જે કેપ્લરના નિયમોની પુષ્ટિ કરે છે.

ઝડપ ઘટે છે

$v = \sqrt{GM/r}$ મુજબ $r$ વધતાં $v$ ઘટે છે — દૂરની કક્ષામાં ઉપગ્રહ ધીમો ફરે છે.

કક્ષીય ઝડપ ચોથા ભાગે ઘટી જશે

કક્ષીય ઝડપ $v = \sqrt{rac{GM}{r}}$ થી મળે છે. જો $r$ બમણું થાય, તો $v$ ની કિંમત $\sqrt{rac{GM}{2r}}$ થશે, જે $v$ ની કિંમતને ચોથા ભાગે ઘટાડે છે.

$g_h = g(1 - rac{2h}{R})$

ઊંચાઈ $h$ પર ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ $g_h = g\left(rac{R}{R+h} ight)^2$ થી મળે છે. જ્યારે $h$ નાનું હોય, ત્યારે આને $g_h \approx g(1 - rac{2h}{R})$ તરીકે સરળ બનાવી શકાય છે.