Kit Library / Science / Organic Chemistry
⚡ Topic Learning Kitહેલોજનિક સંયોજનો
Shared by a Veda learner · Generated with Veda AI
What you'll study, topic by topic
આલ્કોહોલ, ફિનોલ અને ઇથર્સ: હેલોજનિક સંયોજનોની પ્રક્રિયાઓ
~8 min · full explanation, examples & memory tricks in the app
Try the smart MCQs from this kit
All 16 questions, laddered from warm-up to topper-level, each with its answer and the reasoning behind it.
Warm-up · 5 questions
Q1. ટોલ્યુઇન હેલોજન સાથે આયર્ન (III) ક્લોરાઇડની હાજરીમાં ઓર્થો અને પેરા હેલો સંયોજન આપે છે. આ પ્રક્રિયા _______ છે.
BeginnerShow answer & explanation
ઇલેક્ટ્રોનઅનુરાગી વિસ્થાપન પ્રક્રિયા
એરોમેટિક વલયમાં હેલોજનનું વિસ્થાપન ઇલેક્ટ્રોનઅનુરાગી વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે, જેમાં $\mathrm{FeCl_3}$ ઉત્પ્રેરક તરીકે કાર્ય કરે છે.
Q2. નીચે પૈકી કઈ પ્રક્રિયા હેલોજન વિનિમયની પ્રક્રિયા છે?
BeginnerShow answer & explanation
$\mathrm{R-X + NaI \rightarrow R-I + NaX}$
હેલોજન વિનિમય પ્રક્રિયામાં એક હેલોજન પરમાણુ બીજા હેલોજન પરમાણુ દ્વારા વિસ્થાપિત થાય છે, જેમ કે $\mathrm{R-X + NaI \rightarrow R-I + NaX}$.
Q3. $\mathrm{CH_3CH=CHCH_2Br}$ માં બ્રોમિન પરમાણુ છે:
BeginnerShow answer & explanation
એલાઇલિક
બ્રોમિન પરમાણુ $sp^3$ કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે જે કાર્બન-કાર્બન ડબલ બોન્ડના $sp^2$ કાર્બનને અડીને છે, તેથી તે એલાઇલિક છે.
Q4. ટોલ્યુઇન $\mathrm{FeCl_3}$ ની હાજરીમાં $\mathrm{Cl_2}$ સાથે પ્રક્રિયા કરી મુખ્યત્વે ઓર્થો અને પેરા ક્લોરોટોલ્યુઇન આપે છે.
BeginnerShow answer & explanation
True
મિથાઇલ જૂથ ઇલેક્ટ્રોન-દાતા છે અને ઓર્થો/પેરા નિર્દેશક તરીકે કાર્ય કરે છે, તેથી ઓર્થો અને પેરા નીપજ મુખ્ય છે.
Q5. બેન્ઝિન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ $\mathrm{Cu_2Cl_2}$ સાથે પ્રક્રિયા કરી બ્રોમોબેન્ઝિન આપે છે.
BeginnerShow answer & explanation
False
આ પ્રક્રિયા (સેન્ડમેયર) માં $\mathrm{Cu_2Cl_2}$ વપરાય છે, જે ક્લોરોબેન્ઝિન આપે છે, બ્રોમોબેન્ઝિન નહીં.
Building up · 9 questions
Q6. નીચેના આલ્કોહોલની પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ કયો છે? (a) $\mathrm{CH_3CH_2CH_2OH}$ (b) $\mathrm{CH_3CH_2CH(OH)CH_3}$ (c) $\mathrm{CH_3CH_2C(OH)(CH_3)_2}$
IntermediateShow answer & explanation
(a) > (c) > (b)
આલ્કોહોલની પ્રતિક્રિયાત્મકતા કાર્બોકેશન સ્થિરતા પર આધારિત છે. પ્રાથમિક આલ્કોહોલ (a) સૌથી વધુ પ્રતિક્રિયાત્મક છે કારણ કે તે ઓછું સ્થિર કાર્બોકેશન બનાવે છે, જ્યારે તૃતીયક (c) સૌથી ઓછું પ્રતિક્રિયાત્મક છે. તેથી ક્રમ (a) > (c) > (b) છે.
Q7. નીચે પૈકી કયો આલ્કોહોલ ઓરડાના તાપમાને સાંદ્ર HCl સાથે પ્રક્રિયા કરી અણુવર્તી આલ્કાઇલ ક્લોરાઇડ મુખ્ય નીપજ આપશે?
IntermediateShow answer & explanation
$\mathrm{CH_3CH_2C(OH)(CH_3)_2}$
તૃતીયક આલ્કોહોલ (જેમ કે $\mathrm{CH_3CH_2C(OH)(CH_3)_2}$) ઝડપથી $S_N1$ પ્રક્રિયા દ્વારા સ્થિર તૃતીયક કાર્બોકેશન બનાવે છે, જે અણુવર્તી આલ્કાઇલ ક્લોરાઇડ આપે છે.
Q8. બેન્ઝિન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ ($\mathrm{PhN_2Cl}$) ને $\mathrm{Cu_2Cl_2}$ સાથે પ્રક્રિયા કરતાં Y મળે છે. Y કયું છે?
IntermediateShow answer & explanation
ક્લોરોબેન્ઝિન
આ સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા છે, જેમાં ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડ $\mathrm{Cu_2Cl_2}$ સાથે પ્રક્રિયા કરી ક્લોરોબેન્ઝિન અને નાઇટ્રોજન વાયુ આપે છે.
Q9. $\mathrm{CH_3CH_2CH_2CH_3 \rightarrow CH_3CH_2CH_2CH_2Cl + CH_3CH_2CHClCH_3}$ માટે કયો પ્રક્રિયક વાપરશો?
IntermediateShow answer & explanation
$\mathrm{Cl_2}$ / UV પ્રકાશ
બ્યુટેનનું મુક્તમૂલક ક્લોરીનેશન UV પ્રકાશની હાજરીમાં થાય છે, જે 1-ક્લોરોબ્યુટેન અને 2-ક્લોરોબ્યુટેનનું મિશ્રણ આપે છે.
Q10. નીચેના કયા અણુમાં અસમમિત કાર્બન પરમાણુ છે?
IntermediateShow answer & explanation
$\mathrm{CH_3CH(Cl)CH_2CH_3}$
અસમમિત કાર્બન એ ચાર જુદા જુદા જૂથો સાથે જોડાયેલ કાર્બન છે. $\mathrm{CH_3CH(Cl)CH_2CH_3}$ માં કાર્બન પરમાણુ $\mathrm{H, Cl, CH_3, C_2H_5}$ સાથે જોડાયેલ છે.
Q11. નીચે પૈકી કયું સંયોજન $S_N1$ પ્રક્રિયા માટે સૌથી વધુ પ્રતિક્રિયાત્મક છે?
IntermediateShow answer & explanation
$\mathrm{(CH_3)_3CCl}$
$S_N1$ પ્રક્રિયામાં કાર્બોકેશન સ્થિરતા મહત્વપૂર્ણ છે. તૃતીયક કાર્બોકેશન સૌથી સ્થિર હોવાથી $\mathrm{(CH_3)_3CCl}$ સૌથી વધુ પ્રતિક્રિયાત્મક છે.
Q12. નીચે પૈકી કયું સંયોજન $S_N1$ પ્રક્રિયામાં રેસિમિક મિશ્રણ આપશે?
IntermediateShow answer & explanation
2-ક્લોરોબ્યુટેન
2-ક્લોરોબ્યુટેનમાં અસમમિત કાર્બન હોવાથી $S_N1$ પ્રક્રિયામાં કાર્બોકેશન મધ્યવર્તી બંને બાજુથી હુમલો કરી શકે છે, જે રેસિમિક મિશ્રણ આપે છે.
Q13. બેન્ઝિનની ઇલેક્ટ્રોનઅનુરાગી વિસ્થાપન પ્રક્રિયામાં, હેલોજન પરમાણુ નિર્દેશક છે અને તે બેન્ઝિન વલયને _______ બનાવે છે.
IntermediateShow answer & explanation
ortho અને para, નિષ્ક્રિય
હેલોજન પરમાણુ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક હોવાથી વલયને નિષ્ક્રિય બનાવે છે, પરંતુ તે ortho અને para સ્થાનો પર નિર્દેશન કરે છે.
Q14. ઇથાઇલ ક્લોરાઇડની પ્રક્રિયા નીચેના પૈકી કયા સાથે કરવાથી પ્રોપેન નાઇટ્રાઇલ મળે છે?
IntermediateShow answer & explanation
$\mathrm{KCN}$
$\mathrm{KCN}$ સાથે ઇથાઇલ ક્લોરાઇડની પ્રક્રિયા $S_N2$ દ્વારા પ્રોપેન નાઇટ્રાઇલ આપે છે, જ્યારે $\mathrm{AgCN}$ ઇથાઇલ આઇસોસાયનાઇડ આપે છે.
Topper level · 2 questions
Q15. નીચેનાં સંયોજનોને ઘનતાના ચડતા ક્રમમાં ગોઠવો: (a) સાયક્લોહેક્સેન (b) બ્રોમોસાયક્લોહેક્સેન (c) ક્લોરોબેન્ઝિન (d) m-બ્રોમોક્લોરોબેન્ઝિન
AdvancedShow answer & explanation
(a) < (c) < (d) < (b)
ઘનતા હેલોજન પરમાણુની સંખ્યા અને પરમાણુભાર સાથે વધે છે. સાયક્લોહેક્સેન સૌથી હલકું છે, ત્યારબાદ ક્લોરોબેન્ઝિન, m-બ્રોમોક્લોરોબેન્ઝિન અને બ્રોમોસાયક્લોહેક્સેન.
Q16. નીચેનાં સંયોજનોને ઉત્કલનબિંદુના ચડતા ક્રમમાં ગોઠવો: (a) 2-બ્રોમોપ્રોપેન (b) 1-બ્રોમોબ્યુટેન (c) 2-બ્રોમો-2-મિથાઇલપ્રોપેન
AdvancedShow answer & explanation
(c) < (a) < (b)
ઉત્કલનબિંદુ શાખાઓની સંખ્યા સાથે ઘટે છે. તૃતીયક (c) સૌથી ઓછું, પ્રાથમિક (b) સૌથી વધુ ઉત્કલનબિંદુ ધરાવે છે.
More free kits
Study it properly — free, in the app
The full Veda Bites deck, complete notes, spaced-repetition flashcards, leveled MCQs, tests and games for this kit — plus Daily Facts and the Arena, every day.