માનવ આંખ અને રંગીન દુનિયા (Human Eye and the Colourful World): 17 MCQs with answers

કોર્નિયા

કોર્નિયા આંખનો આગળનો પારદર્શક ભાગ છે, જેમાંથી પ્રકાશ પ્રવેશે છે અને પ્રથમ વક્રીભવન પામે છે.

આઇરિસ

આઇરિસ આંખનો રંગીન ભાગ છે, જે કરોળિયાને નાનું-મોટું કરી પ્રકાશની માત્રા નિયંત્રિત કરે છે.

તે દૂરની વસ્તુ સ્પષ્ટ જોઈ શકતી નથી

Myopia માં દૂરની વસ્તુનું પ્રતિબિંબ રેટિના પહેલાં બને છે, તેથી દૂરની વસ્તુ ધૂંધળી દેખાય છે.

કન્વેક્સ લેન્સ

Hypermetropia માં પ્રતિબિંબ રેટિનાની પાછળ બને છે, તેથી કન્વેક્સ લેન્સ વડે પ્રકાશને વધુ કેન્દ્રિત કરવામાં આવે છે.

વિક્ષેપણ (Dispersion)

વિક્ષેપણ એ સફેદ પ્રકાશના ઘટક રંગોમાં વિભાજનની ઘટના છે, જે પ્રિઝમમાં થાય છે.

True

આંખના લેન્સ દ્વારા રેટિના પર ઉલટું અને વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ બને છે, જેને મગજ સીધું સમજે છે.

વાદળી પ્રકાશની તરંગલંબાઈ ઓછી હોવાથી વધુ વિખેરાય છે

Rayleigh scattering મુજબ નાની તરંગલંબાઈવાળો વાદળી પ્રકાશ વાતાવરણના કણો દ્વારા વધુ પ્રમાણમાં વિખેરાય છે, તેથી આકાશ વાદળી દેખાય છે.

લાંબા વાતાવરણીય માર્ગમાં વાદળી પ્રકાશ વિખેરાઈ જાય છે

સૂર્યોદય/સૂર્યાસ્ત વખતે પ્રકાશને વાતાવરણમાં લાંબું અંતર કાપવું પડે છે, જેથી વાદળી પ્રકાશ વિખેરાઈ જાય અને લાલ પ્રકાશ બચે છે.

લાલ, નારંગી, પીળો, લીલો, વાદળી, જાંબલી

મેઘધનુષ્યમાં બહારની બાજુ લાલ અને અંદરની બાજુ જાંબલી રંગ હોય છે — VIBGYOR ક્રમ.

ધુમ્મસમાં કારની હેડલાઇટનો પ્રકાશનો માર્ગ દેખાવો

ટિન્ડલ પ્રભાવ એ કોલોઇડલ કણો દ્વારા પ્રકાશના વિખેરણનું ઉદાહરણ છે, જે ધુમ્મસમાં સ્પષ્ટ દેખાય છે.

સિલિયરી સ્નાયુઓ

સિલિયરી સ્નાયુઓ લેન્સની વક્રતા બદલીને જુદા જુદા અંતરની વસ્તુઓને કેન્દ્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.

True

મેઘધનુષ્ય જોવા માટે નિરીક્ષકની પીઠ સૂર્ય તરફ અને મુખ પાણીના ટીપાં તરફ હોવું જોઈએ, તેથી તે સૂર્યની વિરુદ્ધ દિશામાં દેખાય છે.

Hypermetropia; કન્વેક્સ લેન્સ વડે સુધારો

દૂરની વસ્તુ સ્પષ્ટ અને નજીકની ધૂંધળી — આ Hypermetropia ના લક્ષણ છે, જેનું સુધારણ કન્વેક્સ લેન્સથી થાય છે.

કારણ કે મેઘધનુષ્યમાં વક્રીભવન, આંતરિક પરાવર્તન અને વિક્ષેપણ — ત્રણેય ઘટનાઓ સામેલ છે

મેઘધનુષ્યમાં પાણીના ટીપાંમાં પ્રકાશનું વક્રીભવન, આંતરિક પરાવર્તન અને વિક્ષેપણ — ત્રણેય ઘટનાઓ ભાગ ભજવે છે.

ક્ષિતિજ પાસે વાતાવરણની ઘનતામાં વધુ ફેરફાર થાય છે, જેથી વધુ વક્રીભવન થાય

ક્ષિતિજ પાસે પ્રકાશને વાતાવરણની ઘનતામાં વધુ ફેરફારોમાંથી પસાર થવું પડે છે, જેથી વધુ વક્રીભવન થાય અને તારો ટમટમે છે.

Presbyopia; બાયફોકલ લેન્સ વડે સુધારો

ઉંમર વધવાની સાથે સિલિયરી સ્નાયુઓ નબળા પડે છે, જેથી નજીક અને દૂર — બંને ધૂંધળી દેખાય. આ Presbyopia છે, જે બાયફોકલ લેન્સથી સુધારાય છે.

અરીસામાં પ્રતિબિંબ દેખાવું

અરીસામાં પ્રતિબિંબ પરાવર્તનનું ઉદાહરણ છે, વિક્ષેપણનું નહીં. બાકીના ત્રણેય વિક્ષેપણ દર્શાવે છે.