માનવ આંખ અને રંગીન દુનિયા (Human Eye and the Colourful World): 19 flashcards
All 19 flashcards from this kit, free and with no sign-up.
1. માનવ આંખનો મુખ્ય લેન્સ કયા પ્રકારનો હોય છે?
Show the answer
માનવ આંખનો લેન્સ **બાયકન્વેક્સ (દ્વિ-બહિર્વક્ર)** લેન્સ છે, જે પ્રકાશને કેન્દ્રિત કરે છે.
2. આંખમાં પ્રકાશ કઈ સંવેદનશીલ પડદા પર કેન્દ્રિત થાય છે?
Show the answer
**રેટિના (Retina)** પર — જ્યાં પ્રતિબિંબ ઉલટું અને વાસ્તવિક બને છે.
3. આંખમાં પ્રવેશતા પ્રકાશની માત્રા કોણ નિયંત્રિત કરે છે?
Show the answer
**આઇરિસ (Iris)** — તે કરોળિયાને (pupil) નાનું-મોટું કરી પ્રકાશની માત્રા નિયંત્રિત કરે છે.
4. નજીકની દૃષ્ટિની ક્ષતિ (Myopia) નું કારણ શું છે?
Show the answer
આંખનો લેન્સ **વધુ પડતો કન્વેક્સ** થઈ જવો અથવા આંખની લંબાઈ વધી જવી — જેથી પ્રતિબિંબ રેટિના પહેલાં બને છે.
5. દૂરની દૃષ્ટિની ક્ષતિ (Hypermetropia) નું સુધારણ કયા લેન્સથી થાય?
Show the answer
**કન્વેક્સ (બહિર્વક્ર) લેન્સ** દ્વારા — જે પ્રકાશને વધુ કેન્દ્રિત કરી રેટિના પર પ્રતિબિંબ બનાવે છે.
6. નજીકની દૃષ્ટિની ક્ષતિ (Myopia) નું સુધારણ કયા લેન્સથી થાય?
Show the answer
**કન્કેવ (અંતર્વક્ર) લેન્સ** દ્વારા — જે પ્રકાશને ફેલાવી રેટિના પર પ્રતિબિંબ બનાવે છે.
7. પ્રિઝમ દ્વારા સફેદ પ્રકાશનું સાત રંગોમાં વિભાજન શું કહેવાય?
Show the answer
**વિક્ષેપણ (Dispersion)** — જેમાં VIBGYOR ક્રમમાં રંગો અલગ પડે છે.
8. આકાશ વાદળી કેમ દેખાય છે?
Show the answer
વાતાવરણના નાના કણો **વાદળી પ્રકાશને વધુ પ્રમાણમાં વિખેરે** છે (Rayleigh scattering), કારણ કે વાદળીની તરંગલંબાઈ ઓછી હોય છે.
9. સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્ત વખતે સૂર્ય લાલ કેમ દેખાય છે?
Show the answer
પ્રકાશને વાતાવરણમાં **લાંબું અંતર** કાપવું પડે છે, જેથી વાદળી પ્રકાશ વિખેરાઈ જાય અને લાલ પ્રકાશ બચે છે.
10. ટિન્ડલ પ્રભાવ (Tyndall Effect) શું દર્શાવે છે?
Show the answer
કોલોઇડલ કણો દ્વારા પ્રકાશનું **વિખેરણ** — જેમ કે ધુમ્મસમાં કે જંગલમાં સૂર્યકિરણોનો માર્ગ દેખાય.
11. મેઘધનુષ્યમાં રંગોનો ક્રમ શું છે?
Show the answer
બહારથી અંદર: **લાલ, નારંગી, પીળો, લીલો, વાદળી, જાંબલી, જાંબલી-વાદળી (VIBGYOR)**.
12. મેઘધનુષ્ય કઈ બે ઘટનાઓના સંયોજનથી બને છે?
Show the answer
**વક્રીભવન (Refraction)** અને **આંતરિક પરાવર્તન (Total Internal Reflection)** — પાણીના ટીપાંમાં.
13. વાતાવરણીય વક્રીભવનથી તારા ટમટમે કેમ દેખાય છે?
Show the answer
વાતાવરણની **ઘનતામાં સતત ફેરફાર** થાય છે, જેથી તારાનો પ્રકાશ વારંવાર વક્રીભવન પામે અને તેની દિશા બદલાય.
14. આંખની સમાવેશ શક્તિ (Accommodation) શું છે?
Show the answer
**સિલિયરી સ્નાયુઓ** દ્વારા લેન્સની વક્રતા બદલી, જુદા જુદા અંતરની વસ્તુઓને કેન્દ્રિત કરવાની આંખની ક્ષમતા.
15. આંખની નજીકનું બિંદુ (Near Point) સામાન્ય આંખ માટે કેટલું હોય?
Show the answer
**25 cm** — જેને સ્પષ્ટ દૃષ્ટિનું ન્યૂનતમ અંતર કહેવાય.
16. આંખની દૂરનું બિંદુ (Far Point) સામાન્ય આંખ માટે કેટલું હોય?
Show the answer
**અનંત ($\infty$)** — સામાન્ય આંખ અનંત અંતરની વસ્તુ સ્પષ્ટ જોઈ શકે છે.
17. પ્રિઝમમાં પ્રકાશનું વિભાજન થાય છે કારણ કે દરેક રંગનો અપવર્તનાંક જુદો હોય છે.
Show the answer
**સાચું** — લાલનો અપવર્તનાંક સૌથી ઓછો અને જાંબલીનો સૌથી વધુ હોય છે.
18. રેટિના પર બનતું પ્રતિબિંબ ઉલટું અને વાસ્તવિક હોય છે.
Show the answer
**સાચું** — મગજ આ ઉલટા પ્રતિબિંબને સીધું સમજે છે.
19. મેઘધનુષ્ય હંમેશા સૂર્યની સામે દિશામાં બને છે.
Show the answer
**સાચું** — નિરીક્ષકની પીઠ સૂર્ય તરફ અને મુખ પાણીના ટીપાં તરફ હોવું જોઈએ.
Your notes can be a kit like these
Every kit here was made from real study material. Point Veda at a chapter, a PDF, a photo or a link and get notes, flashcards, practice MCQs, games and a scored test — free, in 42 languages.
- Chapter notes
- Flashcards
- Practice MCQs
- Scored tests
- Exam prep
Get Veda free See what students get
Free to start · No ads · Works in 42 languages