યોગ શિક્ષણ: 27 MCQs with answers
All 27 multiple-choice questions from this kit, free and with no sign-up.
Warm-up · 16 questions
Q1. અંતરંગ યોગમાં કયા ત્રણ અંગોનો સમાવેશ થાય છે?
BeginnerShow answer & explanation
ધારણા, ધ્યાન, સમાધિ
અષ્ટાંગ યોગમાં છેલ્લાં ત્રણ અંગો — ધારણા, ધ્યાન અને સમાધિ — અંતરંગ યોગ કહેવાય છે.
Q2. ધારણા અષ્ટાંગ યોગનું કયું અંગ છે?
BeginnerShow answer & explanation
છઠ્ઠું
અષ્ટાંગ યોગમાં ધારણા છઠ્ઠું અંગ છે; તે પ્રત્યાહાર પછી અને ધ્યાન પહેલાં આવે છે.
Q3. મહર્ષિ પતંજલિએ યોગના આઠ અંગોની ચર્ચા કયા ગ્રંથમાં કરી છે?
BeginnerShow answer & explanation
યોગદર્શનમાં
મહર્ષિ પતંજલિના યોગદર્શન (યોગસૂત્ર) ગ્રંથમાં અષ્ટાંગ યોગની ચર્ચા કરવામાં આવી છે.
Q4. ધ્યાન એ આંતરંગ યોગનું કેટલામું અંગ છે?
BeginnerShow answer & explanation
સાતમું
અંતરંગ યોગનાં ત્રણ અંગોમાં ધ્યાન બીજું અંગ છે, અને અષ્ટાંગ યોગમાં તે સાતમું અંગ છે.
Q5. યોગસાધનાનું પરમ લક્ષ્ય શું છે?
BeginnerShow answer & explanation
ચિત્તવૃત્તિ નિરોધ
મહર્ષિ પતંજલિના મતે યોગસાધનાનું પરમ લક્ષ્ય ચિત્તવૃત્તિ નિરોધ છે.
Q6. ધારણા એ અંતરંગ યોગનું પ્રથમ અંગ છે.
BeginnerShow answer & explanation
True
અંતરંગ યોગનાં ત્રણ અંગોમાં ધારણા પ્રથમ અંગ છે, ત્યારબાદ ધ્યાન અને સમાધિ આવે છે.
Q7. અષ્ટાંગ યોગનાં અંતરંગ અંગો કયા છે?
BeginnerShow answer & explanation
ધારણા, ધ્યાન, સમાધિ
અષ્ટાંગ યોગનાં અંતરંગ અંગો 'ધારણા, ધ્યાન અને સમાધિ' છે.
Q8. ધારણા શું છે?
BeginnerShow answer & explanation
ચિત્તને એક જ વિષય પર કેન્દ્રિત કરવું
ધારણા એ ચિત્તને એક જ વિષય પર કેન્દ્રિત કરવાનું કાર્ય છે.
Q9. ધ્યાન શું છે?
BeginnerShow answer & explanation
ચિત્તની એકાગ્રતા
ધ્યાન એ ચિત્તની એકાગ્રતા અથવા ધ્યાનની સ્થિતિ છે.
Q10. સમાધિનું શું અર્થ છે?
BeginnerShow answer & explanation
ચિત્તની વૃત્તિઓનો સંયોગ
સમાધિ એટલે ચિત્તની વૃત્તિઓનો સંપૂર્ણ સંયોગ.
Q11. અંતરંગ યોગમાં કયા ત્રણ અંગોનો સમાવેશ થાય છે?
BeginnerShow answer & explanation
ધારણા, ધ્યાન, સમાધિ
અંતરંગ યોગમાં 'ધારણા, ધ્યાન અને સમાધિ' નો સમાવેશ થાય છે.
Q12. ધારણાની વ્યાખ્યા કોણે આપી છે?
BeginnerShow answer & explanation
મહર્ષિ પતંજલિ
ધારણાની વ્યાખ્યા મહર્ષિ પતંજલિએ આપી છે.
Q13. ધ્યાનની પ્રક્રિયામાં કયું મહત્વનું છે?
BeginnerShow answer & explanation
વિષયની ઓળખ
ધ્યાનની પ્રક્રિયામાં વિષયની ઓળખ મહત્વપૂર્ણ છે.
Q14. સમાધિની કયા પ્રકારમાં ધ્યેય વિષયની ઉપસ્થિતિ હોય છે?
BeginnerShow answer & explanation
સગુણ સમાધિ
સગુણ સમાધિમાં ધ્યેય વિષયની ઉપસ્થિતિ હોય છે.
Q15. સમાધિનું સર્વોચ્ચ સ્વરૂપ કયું છે?
BeginnerShow answer & explanation
નિર્ગુણ સમાધિ
સમાધિનું સર્વોચ્ચ સ્વરૂપ 'નિર્ગુણ સમાધિ' છે.
Q16. ધ્યાનનો 'તંત્ર પ્રત્યેકતાનતા ધ્યાનામ્' વ્યાખ્યા કોણે આપી છે?
BeginnerShow answer & explanation
મહર્ષિ પતંજલિ
'તંત્ર પ્રત્યેકતાનતા ધ્યાનામ્' વ્યાખ્યા મહર્ષિ પતંજલિએ આપી છે.
Building up · 6 questions
Q17. ધારણાની 'દેશબંધશ્ચિતસ્ય ધારણા:' વ્યાખ્યા કોણે આપી છે?
IntermediateShow answer & explanation
મહર્ષિ પતંજલિએ
'દેશબંધશ્ચિતસ્ય ધારણા:' — ચિત્તને એક દેશ (સ્થાન) પર બાંધવો તે ધારણા — આ વ્યાખ્યા મહર્ષિ પતંજલિએ યોગદર્શનમાં આપી છે.
Q18. ધ્યાનનો 'તંત્ર પ્રત્યેકતાનતા ધ્યાનામ્' વ્યાખ્યા કોણે આપી છે?
IntermediateShow answer & explanation
મહર્ષિ પતંજલિએ
ધ્યાનની આ વ્યાખ્યા મહર્ષિ પતંજલિએ યોગસૂત્રમાં આપી છે.
Q19. ગૌરક્ષ પદ્ધતિમાં ધ્યાનના કેટલા પ્રકાર છે?
IntermediateShow answer & explanation
પાંચ
ગૌરક્ષ પદ્ધતિમાં ધ્યાનના પાંચ પ્રકારો દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
Q20. પરમકૃપાળુ પરમાત્માની મૂર્તિનાં ચરણોનું કે સદ્ગુરુનાં ચરણોનું ધ્યાન કરવું તેને કયું ધ્યાન કહે છે?
IntermediateShow answer & explanation
પાદસ્થ ધ્યાન
ચરણો (પાદ) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાને કારણે તેને પાદસ્થ ધ્યાન કહેવાય છે.
Q21. સમાધિના કયા પ્રકારમાં ધ્યેય વિષયની ઉપસ્થિતિ હોય છે?
IntermediateShow answer & explanation
સબીજ સમાધિમાં
સબીજ સમાધિમાં ધ્યેય વિષયની ઉપસ્થિતિ રહે છે, જ્યારે નિર્બીજમાં તે નથી હોતી.
Q22. સમાધિ એટલે ચિત્તની વૃત્તિઓનો સંપૂર્ણ સંયોગ.
IntermediateShow answer & explanation
False
સમાધિ એટલે ચિત્તની વૃત્તિઓનો સંપૂર્ણ નિરોધ, સંયોગ નહીં.
Topper level · 5 questions
Q23. નીચેનામાંથી સગુણ ધ્યાનનો એક પ્રકાર ખોટો છે, તે શોધી કાઢો.
AdvancedShow answer & explanation
નબળું ધ્યાન
નબળું ધ્યાન એ સગુણ ધ્યાનનો પ્રકાર નથી; તે ધ્યાનની અવસ્થા દર્શાવે છે, પ્રકાર નહીં.
Q24. નીચેના પૈકી નિર્ગુણ ધ્યાનનો પ્રકાર કયો છે?
AdvancedShow answer & explanation
નબળું ધ્યાન
નબળું ધ્યાન નિર્ગુણ ધ્યાનના પ્રકારોમાંનું એક ગણાય છે; બાકીના ત્રણેય સગુણ ધ્યાનના પ્રકારો છે.
Q25. સમાધિનું સર્વોચ્ચ સ્વરૂપ કયું છે?
AdvancedShow answer & explanation
નિર્બીજ સમાધિ
નિર્બીજ સમાધિ સમાધિનું સર્વોચ્ચ સ્વરૂપ છે, જેમાં ચિત્તની સર્વવૃત્તિઓ ચેષ્ટા રહિત બને છે.
Q26. કૈવલ્યાવસ્થામાં પ્રવેશ માટેનું અંતિમ દ્વાર કયું છે?
AdvancedShow answer & explanation
ધર્મમેઘ સમાધિ
ધર્મમેઘ સમાધિ કૈવલ્યાવસ્થામાં પ્રવેશ માટેનું અંતિમ દ્વાર મનાય છે.
Q27. "જીવાત્મા અને પરમાત્માની સમાનવસ્થાનું નામ સમાધિ છે." સમાધિની આ વ્યાખ્યા કોણે આપી છે?
AdvancedShow answer & explanation
મહર્ષિ યાજ્ઞવલ્ક્ય
જીવાત્મા અને પરમાત્માની સમાનવસ્થાને સમાધિ કહેવાની વ્યાખ્યા મહર્ષિ યાજ્ઞવલ્ક્યે આપી છે.
Your notes can be a kit like these
Every kit here was made from real study material. Point Veda at a chapter, a PDF, a photo or a link and get notes, flashcards, practice MCQs, games and a scored test — free, in 42 languages.
- Chapter notes
- Flashcards
- Practice MCQs
- Scored tests
- Exam prep
Get Veda free See what students get
Free to start · No ads · Works in 42 languages