ગુજરાતી ભૂગોળ: 19 MCQs with answers

પશ્ચિમ કિનારે

ગુજરાત ભારતના પશ્ચિમ કિનારે આવેલું છે અને તેની પશ્ચિમે અરબી સમુદ્ર છે.

રાજસ્થાન

ગુજરાતની ઉત્તરે રાજસ્થાન, પૂર્વે મધ્યપ્રદેશ અને દક્ષિણ-પૂર્વે મહારાષ્ટ્ર આવેલું છે.

ત્રણ

ગુજરાતને ત્રણ ભૌગોલિક વિભાગોમાં વહેંચવામાં આવે છે: કચ્છ, સૌરાષ્ટ્ર અને મેદાનો.

કચ્છનું નાનું રણ

કચ્છનું નાનું રણ ભારતનું એકમાત્ર ખારું રણ છે અને તે ભારતના મીઠાનો સૌથી મોટો સ્રોત છે.

નર્મદા

નર્મદા ગુજરાતની સૌથી લાંબી નદી છે, જે સાતપુડાથી નીકળી ખંભાતના અખાતમાં મળે છે.

ગીરનું જંગલ

ગીરનું જંગલ, જે સૌરાષ્ટ્રમાં આવેલું છે, તે એશિયાઈ સિંહોનું એકમાત્ર કુદરતી નિવાસસ્થાન છે.

True

કચ્છનું નાનું રણ ભારતનું એકમાત્ર ખારું રણ છે અને ભારતના મીઠાનો સૌથી મોટો સ્રોત છે.

દક્ષિણ ગુજરાતમાં ૧૫૦-૨૦૦ સે.મી. વરસાદ પડે છે

આ એક સામાન્ય ભૂલ છે. આખું ગુજરાત સૂકું નથી — દક્ષિણ ગુજરાત (ડાંગ, વલસાડ) ભારે વરસાદવાળું છે, જ્યાં ૧૫૦-૨૦૦ સે.મી. વરસાદ પડે છે.

બંને પશ્ચિમ તરફ વહે છે પણ અલગ માર્ગે

નર્મદા અને તાપી બંને પશ્ચિમ તરફ વહે છે, પણ અલગ માર્ગે. નર્મદા ખંભાતના અખાતમાં અને તાપી સુરત પાસે સમુદ્રમાં મળે છે.

કપાસ

કાળો કાંપ ભેજ સાચવી રાખે છે, તેથી કપાસ, મગફળી, બાજરી અને જીરું જેવા પાક સારા ઊગે છે.

નર્મદા

સરદાર સરોવર યોજના નર્મદા નદી પર બાંધવામાં આવી છે, જે ગુજરાત, મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને રાજસ્થાનને પાણી અને વીજળી પૂરી પાડે છે.

સિંધુ સંસ્કૃતિ, કચ્છ

ધોળાવીરા સિંધુ સંસ્કૃતિનું સ્થળ છે, જે કચ્છમાં આવેલું છે. તે દર્શાવે છે કે રણ પણ પ્રાચીન કાળમાં વસાહતનું કેન્દ્ર હતું.

કચ્છ રણવાળું અને સૂકું પ્રદેશ છે

કચ્છ રણવાળું અને સૂકું પ્રદેશ છે, તેથી ઉનાળામાં તાપમાન ૪૫°C સુધી પહોંચે છે. અહીં વરસાદ ઓછો પડે છે (લગભગ ૩૦-૪૦ સે.મી.).

ખેતી, ઉદ્યોગ અને બંદરો

ગુજરાતની અર્થવ્યવસ્થા ખેતી (કપાસ, મગફળી, બાજરી, ઘઉં, શેરડી), ઉદ્યોગ (કાપડ, રસાયણ, પેટ્રોકેમિકલ) અને બંદરો (કંડલા, મુંદ્રા, હજીરા) પર આધારિત છે.

કાળો કાંપ

સૌરાષ્ટ્રમાં કાળો કાંપ મળે છે, જે ભેજ સાચવી રાખે છે. તેથી કપાસ, મગફળી, બાજરી અને જીરું જેવા પાક સારા ઊગે છે.

ગુજરાત અરબી સમુદ્રને કિનારે આવેલું છે

ગુજરાત અરબી સમુદ્રને કિનારે આવેલું છે, તેથી ચક્રવાત (જેમ કે ૧૯૯૮નો કચ્છ ચક્રવાત) દરિયાકિનારે મોટી અસર કરે છે.

ત્રણ

ગુજરાતને મુખ્યત્વે ત્રણ ભૌગોલિક વિભાગોમાં વહેંચવામાં આવે છે: કચ્છ, સૌરાષ્ટ્ર અને ગુજરાતના મેદાનો.

ઓછા વરસાદ

કચ્છના નાનાં રણમાં ઓછા વરસાદને કારણે ખેતી મુશ્કેલ છે, પરંતુ આ રણ મીઠાનો સૌથી મોટો સ્રોત છે.

ખેતી અને ઉદ્યોગ માટે મહત્વપૂર્ણ છે

નર્મદા અને તાપી નદીઓ કાંપ, પાણી અને ખેતી માટે મહત્વપૂર્ણ છે, જે ગુજરાતની અર્થવ્યવસ્થાને આધાર આપે છે.