સમાવેશી શિક્ષણ (Inclusive Education) - Unit 1: 57 MCQs with answers

બધા બાળકોને કોઈપણ ભેદભાવ વગર સમાન શિક્ષણની તક આપવી

સમાવેશી શિક્ષણ એટલે બધા બાળકોને ધર્મ, જાતિ, લિંગ, વિકલાંગતા કે પ્રદેશના ભેદભાવ વગર સમાન શિક્ષણની તક મળે તેવી વ્યવસ્થા.

અમુક જૂથોને જાણી જોઈને શિક્ષણમાંથી બહાર રાખવા

બહિષ્કરણ એટલે અમુક જૂથોને જાણી જોઈને શિક્ષણમાંથી બહાર રાખવાની પ્રક્રિયા.

દરેક વ્યક્તિ સાથે સમાન વ્યવહાર કરવો

Equity એટલે દરેક વ્યક્તિ સાથે ધર્મ, જાતિ, લિંગ, વિકલાંગતા કે પ્રદેશના ભેદભાવ વગર સમાન વ્યવહાર કરવો.

બધાને વિકાસ માટે સમાન તક મળવી

Equality એટલે દરેક વ્યક્તિને કોઈપણ ભેદભાવ વગર વિકાસ માટે સમાન તક મળવી.

દરેક બાળકનો

RTE Act-2009 ના અમલ સાથે શિક્ષણ હવે દરેક બાળકનો અધિકાર બન્યો છે. દરેક બાળક મહત્વપૂર્ણ, અનન્ય અને અમૂલ્ય છે.

False

સમાવેશી શિક્ષણમાં ધર્મ, જાતિ, લિંગ, વિકલાંગતા કે પ્રદેશના ભેદભાવ વગર બધા બાળકોને સ્થાન મળે છે, ફક્ત વિકલાંગ બાળકોને નહીં.

દરેક શીખનારની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં લેવું

સમાવેશી શિક્ષણનો વ્યાપ દરેક શીખનારની વૈવિધ્યપૂર્ણ જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં લેવાનું છે.

ચોક્કસ જૂથોને શિક્ષણમાંથી દૂર રાખવું

બહિષ્કાર એટલે ચોક્કસ જૂથોને જાણી જોઈને શિક્ષણમાંથી દૂર રાખવાની પ્રક્રિયા.

Equality એ સમાન તક છે

Equality એ દરેકને વિકાસ માટે સમાન તક મળે તે સિદ્ધાંત છે.

પરિવાર જાગૃતિ અને સમાનતા પ્રદાન કરે છે

પરિવારની માન્યતાઓ અને વલણો સમાવેશી શિક્ષણને મજબૂત કે નબળું બનાવે છે.

વિદ્યાર્થી, શિક્ષક, આચાર્ય

શાળાના ત્રણ મુખ્ય ઘટકો છે: આચાર્ય, શિક્ષક અને વિદ્યાર્થી.

હકારાત્મક વલણો વિકાસને સહેલાઈથી આગળ વધારતા છે

સમાજના હકારાત્મક વલણો વ્યક્તિના વિકાસમાં મદદરૂપ થાય છે.

દિવ્યાંગોને નોકરીમાં 3% અનામત આપવું

RPWD Act 2016 હેઠળ દિવ્યાંગોને નોકરીમાં 3% અનામત મળે છે.

NGOs શિક્ષણથી વંચિત જૂથો માટે કાર્યરત છે

NGOs શિક્ષણથી વંચિત જૂથોને શિક્ષિત અને વ્યાવસાયિક કૌશલ્યથી સમૃદ્ધ બનાવવા માટે કાર્યરત છે.

લવચીકતા અને ઉદારતા જરૂરી છે

સમાવેશી શિક્ષણમાં લવચીકતા અને ઉદારતા દર્શાવવી જરૂરી છે.

સ્વીકૃતિ, સહઅસ્તિત્વ અને યોગદાન દ્વારા

સમાવેશી શિક્ષણની સફળતા સ્વીકૃતિ, સહઅસ્તિત્વ અને યોગદાન દ્વારા માપી શકાય છે.

શિક્ષણ, સંસ્કૃતિ અને સમુદાયમાં વિદ્યાર્થીઓની ભાગીદારી વધારવી

Inclusive Education નો વ્યાપ શિક્ષણ, સંસ્કૃતિ અને સમુદાયમાં તમામ વિદ્યાર્થીઓની ભાગીદારી વધારવાની પ્રક્રિયા છે.

ચોક્કસ જૂથોને શિક્ષણમાંથી દૂર રાખવું

Exclusion એ ચોક્કસ જૂથોને જાણી જોઈને શિક્ષણમાંથી દૂર રાખવાની પ્રક્રિયા છે.

Equity એ વ્યવહારની સમાનતા છે, Equality એ તકોની સમાનતા છે

Equity એ વ્યવહારની સમાનતા છે, જ્યારે Equality એ દરેકને સમાન તક આપવાની પ્રક્રિયા છે.

ધર્મ, જાતિ, લિંગ, શારીરિક અક્ષમતા કે પ્રદેશના ભેદભાવ વગર

Inclusive Education એ દરેકને શિક્ષણની સમાન તક પૂરી પાડવાની પ્રક્રિયા છે, જેમાં કોઈપણ પ્રકારના ભેદભાવનો સમાવેશ નથી.

પરિવારના વલણો અને માન્યતાઓ મહત્વની છે

પરિવારના વલણો અને માન્યતાઓ સામાજિક વિકાસ અને શિક્ષણમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

વિદ્યાર્થી, શિક્ષક, આચાર્ય

શાળાના ત્રણ મુખ્ય ઘટકો છે: વિદ્યાર્થી, શિક્ષક, અને આચાર્ય.

કારણ કે તે ખોટી દિશામાં લઈ જાય છે

Inclusive Education નું મૂલ્યાંકન પરંપરાગત રીતે કરવાથી ખોટી દિશામાં જવાની શક્યતા છે.

દિવ્યાંગોને નોકરીમાં 3% અનામત આપતું કાયદો

RPWD Act 2016 એ દિવ્યાંગોને નોકરીમાં 3% અનામત આપતું કાયદો છે.

તેઓ શિક્ષણથી વંચિત જૂથો માટે કાર્યરત છે

NGOs શિક્ષણથી વંચિત જૂથો માટે કાર્યરત છે અને તેમને શિક્ષણ અને વ્યાવસાયિક કૌશલ્યથી સમૃદ્ધ બનાવવામાં મદદ કરે છે.

સ્વીકૃતિ, સહઅસ્તિત્વ અને યોગદાનથી

Inclusive Education ની સફળતા સ્વીકૃતિ, સહઅસ્તિત્વ અને યોગદાન દ્વારા માપી શકાય છે.

દરેક શીખનારની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં લેવું

Inclusive Education એ દરેક શીખનારની વિવિધ જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં લઈને સહાય પૂરી પાડવાની પ્રક્રિયા છે.

ચોક્કસ જૂથોને શિક્ષણમાંથી દૂર રાખવું

Exclusion એ ચોક્કસ જૂથોને જાણે જ જાણે શિક્ષણમાંથી દૂર રાખવાની પ્રક્રિયા છે.

Equity એટલે વ્યવહારની સમાનતા, Equality એટલે તકોની સમાનતા

Equity એટલે વ્યવહારની સમાનતા, જ્યારે Equality એ તકોની સમાનતા છે.

પરિવાર શિક્ષણમાં સહાય કરે છે

પરિવારની પ્રથાઓ અને માન્યતાઓ સમાવેશી શિક્ષણને મજબૂત કે નબળું બનાવે છે.

દરેક જાતિ, ધર્મ અને લિંગને શામેલ કરવો

Inclusive Education એ દરેક જાતિ, ધર્મ, લિંગ, ભાષા, અને અન્ય આધારે વંચિત જૂથોને શામેલ કરે છે.

મૂલ્યાંકનમાં લવચીકતા જરૂરી છે

Inclusive Educationનું મૂલ્યાંકન પરંપરાગત રીતે ન કરવું જોઈએ કારણ કે તેમાં લવચીકતા અને ઉદારતા દર્શાવવી જરૂરી છે.

NGOs શિક્ષણથી વંચિત જૂથો માટે કાર્ય કરે છે

NGOs શિક્ષણથી વંચિત જૂથો માટે કાર્યરત છે અને તેમને શિક્ષણ અને વ્યાવસાયિક કૌશલ્યમાં સમૃદ્ધ બનાવે છે.

સમાજના વલણો વિકાસને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે

સમાજના હકારાત્મક વલણો વ્યક્તિના વિકાસને સહેલાઈથી આગળ વધારવામાં મદદ કરે છે.

આચાર્ય, શિક્ષક, અને વિદ્યાર્થી

Inclusive Educationમાં શાળાના ત્રણ મુખ્ય ઘટકો આચાર્ય, શિક્ષક, અને વિદ્યાર્થી છે.

વિકલાંગોને નોકરીમાં 3% અનામત આપે છે

RPWD Act 2016 હેઠળ વિકલાંગોને નોકરીમાં 3% અનામત મળે છે.

પરિવારની માન્યતાઓ અને વલણો સમાવેશી શિક્ષણને મજબૂત કે નબળું બનાવે છે

પરિવારની માન્યતાઓ, વલણો અને રિવાજો સમાવેશી શિક્ષણને મજબૂત કે નબળું બનાવે છે. 'દીકરો અને દીકરી સમાન છે' એવી માન્યતા ધરાવતો પરિવાર બંનેને સમાન તક આપે છે.

આચાર્ય, શિક્ષક અને વિદ્યાર્થી

શાળાના ત્રણ મુખ્ય ઘટકો - આચાર્ય, શિક્ષક અને વિદ્યાર્થી - ની વ્યક્તિગત સમજ અને પરસ્પર સંબંધો સમાવેશી શિક્ષણને અસર કરે છે.

3%

RPWD Act 2016 હેઠળ વિકલાંગોને નોકરી અને રોજગારમાં 3% અનામત મળે છે.

NGO વંચિત જૂથોને શિક્ષિત અને વ્યાવસાયિક કૌશલ્યોથી સજ્જ કરવા કામ કરે છે

'Save the Girl', 'Save the Child', 'Andhjan Mandal-Ahmedabad', 'Navchetna Trust-Madhavpur-Kutch' જેવી NGO વંચિત જૂથોને શિક્ષિત અને વ્યાવસાયિક કૌશલ્યોથી સજ્જ કરવા કામ કરે છે.

બાળકોની ભાષા ધોરણ ગુજરાતીથી અલગ હતી

સાપસણ પ્રાથમિક શાળામાં આદિવાસી બાળકોની બોલી ધોરણ ગુજરાતીથી અલગ હતી. શિક્ષકે બોલી શીખી, શબ્દકોશ બનાવ્યો અને બોલીથી શરૂ કરી ધોરણ ભાષા સુધી શિક્ષણ આપ્યું.

સામુદાયિક સહભાગિતા (Community Participation) દ્વારા

નવા તવેરા પ્રાથમિક શાળામાં SMC અને વાલી મીટિંગ દ્વારા સામુદાયિક સહભાગિતા થકી બાળકોને શિક્ષણથી વંચિત થતા બચાવ્યા.

અમેરિકન શિક્ષણશાસ્ત્રી અને સમાવેશી શિક્ષણના સમર્થક

સેમ્યુઅલ હોવ અમેરિકન શિક્ષણશાસ્ત્રી અને સમાવેશી શિક્ષણના મજબૂત સમર્થક હતા. તેઓ માનતા હતા કે વંચિત જૂથો સમાજથી અલગ ન રહે.

બધા શિક્ષાર્થીઓની વિવિધ જરૂરિયાતો ધ્યાનમાં લઈને શિક્ષણમાં સહભાગિતા વધારવી અને બહિષ્કરણ ઘટાડવું

UNESCO અનુસાર, 'સમાવેશી શિક્ષણ એ બધા શિક્ષાર્થીઓની વિવિધ જરૂરિયાતો ધ્યાનમાં લઈને શિક્ષણ, સંસ્કૃતિ અને સમુદાયમાં સહભાગિતા વધારવાની અને શિક્ષણમાંથી બહિષ્કરણ ઘટાડવાની પ્રક્રિયા છે.'

વંચિત જૂથો માટે લવચીક અને ઉદાર મૂલ્યાંકન ધોરણ

સમાવેશી શિક્ષણ દ્વારા ઔપચારિક શિક્ષણ સાથે જોડાયેલા વિદ્યાર્થીઓ માટે મૂલ્યાંકનના ધોરણોમાં લવચીકતા અને ઉદારતા દર્શાવવી જરૂરી છે. સરકારે વિકલાંગ બાળકો માટે ધોરણ 5 માં 35% પાસ ધોરણ રાખ્યું છે.

અહં બ્રહ્માસ્મિ

'અહં બ્રહ્માસ્મિ' (હું બ્રહ્મ છું) એ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતાનું મુખ્ય વાક્ય છે જે દરેક મનુષ્યમાં રહેલી સમાનતા દર્શાવે છે.

True

હેલન કેલર સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે વિકલાંગ વ્યક્તિને વિકલાંગતા પ્રત્યેના સમાજના નકારાત્મક વલણો જેટલું નુકસાન પહોંચાડે છે તેટલું વિકલાંગતા પોતે નથી પહોંચાડતી.

જાતિ, ધર્મ, લિંગ, ભાષા, આર્થિક સ્તર સહિત દરેકને શામેલ કરવો

Inclusive Education એ જાતિ, ધર્મ, લિંગ, ભાષા, આર્થિક સ્તર સહિત દરેક આધારે વંચિત જૂથોને શામેલ કરવાનું મહત્વ દર્શાવે છે.

Equity એ વ્યવહારની સમાનતા છે, Equality એ તકોની સમાનતા છે

Equity એ વ્યવહારની સમાનતા દર્શાવે છે જ્યારે Equality એ તકોની સમાનતા દર્શાવે છે.

પરિવારના વલણો અને માન્યતાઓ મહત્વપૂર્ણ છે

પરિવારના વલણો અને માન્યતાઓ Inclusive Educationને મજબૂત કે નબળું બનાવે છે.

મૂલ્યાંકન માટે લવચીકતા જરૂરી છે

Inclusive Educationનું મૂલ્યાંકન લવચીકતા અને ઉદારતા સાથે કરવામાં આવવું જોઈએ.

હકારાત્મક વલણો વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે

સમાજના હકારાત્મક વલણો વ્યક્તિના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે.

આચાર્ય, શિક્ષક, વિદ્યાર્થી

Inclusive Educationમાં આચાર્ય, શિક્ષક અને વિદ્યાર્થીના પરસ્પર સંબંધો મહત્વપૂર્ણ છે.

દિવ્યાંગોને નોકરીમાં અનામત આપવી

RPWD Act 2016નો મુખ્ય ઉદ્દેશ દિવ્યાંગોને નોકરીમાં અનામત આપવાનો છે.

NGOs શિક્ષણથી વંચિત જૂથો માટે કાર્યરત છે

NGOs શિક્ષણથી વંચિત જૂથોને શિક્ષિત અને વ્યાવસાયિક કૌશલ્યોથી સમૃદ્ધ બનાવવામાં મદદ કરે છે.

સ્વીકૃતિ, સહઅસ્તિત્વ અને યોગદાન દ્વારા

Inclusive Educationની સફળતા સ્વીકૃતિ, સહઅસ્તિત્વ અને યોગદાનના માપદંડો દ્વારા માપી શકાય છે.

શિક્ષકને વિદ્યાર્થીઓની જરૂરિયાતોને સમજવી જોઈએ

Inclusive Educationમાં શિક્ષકને વિદ્યાર્થીઓની વિવિધ જરૂરિયાતોને સમજવી અને સહાય પૂરી પાડવી જોઈએ.