इतिहास — अभ्यासाची ओळख: 25 flashcards
All 25 flashcards from this kit, free and with no sign-up.
1. इतिहास म्हणजे काय?
Show the answer
भूतकाळातील मानवी जीवनाचा, घटनांचा आणि बदलांचा पुराव्यांवर आधारित क्रमबद्ध अभ्यास.
2. इतिहासकार भूतकाळाची माहिती कशी मिळवतो?
Show the answer
पुराव्यांवरून — प्राथमिक व दुय्यम स्रोतांच्या आधारे भूतकाळाची पुनर्रचना करतो.
3. इतिहासाची पद्धत कोणत्या टप्प्यांत चालते?
Show the answer
स्रोत संकलन → तपासणी → विश्लेषण → अर्थ लावणे.
4. प्राथमिक स्रोत म्हणजे काय?
Show the answer
घटनेच्या वेळीचा किंवा त्याच्या जवळचा थेट पुरावा.
5. दुय्यम स्रोत म्हणजे काय?
Show the answer
प्राथमिक स्रोतांवर आधारित, नंतरच्या काळातील लिखाण.
6. प्राथमिक स्रोतांची तीन उदाहरणे सांगा.
Show the answer
शिलालेख, नाणी, राजाचे पत्र (तसेच तत्कालीन दैनंदिनी).
7. दुय्यम स्रोतांची दोन उदाहरणे सांगा.
Show the answer
इतिहासाची पुस्तके आणि संशोधन लेख (तसेच जीवनचरित्रे).
8. कालखंडांची विभागणी का केली जाते?
Show the answer
अभ्यास सोपा करण्यासाठी — ही एक सोयीची चौकट आहे, कठोर सीमा नाही.
9. इतिहासाचे चार प्रमुख कालखंड कोणते?
Show the answer
प्रागैतिहासिक, प्राचीन, मध्ययुग आणि आधुनिक.
10. एकाच वेळी वेगवेगळ्या प्रदेशांत वेगवेगळे कालखंड चालू असू शकतात का?
Show the answer
हो. एका प्रदेशात आधुनिक काळ सुरू झाला तेव्हा दुसऱ्या प्रदेशात मध्ययुग चालू असू शकते.
11. इतिहासात तारखांपेक्षा अधिक महत्त्वाचे काय?
Show the answer
घटनेचे कारण आणि परिणाम समजून घेणे.
12. इतिहासाला पुरावे पुरवणारी दोन शास्त्रे कोणती?
Show the answer
पुरातत्त्व (archaeology) आणि मानववंशशास्त्र (anthropology).
13. हडप्पा संस्कृतीची माहिती मुख्यतः कशातून मिळाली?
Show the answer
पुरातत्त्वीय पुराव्यांतून — उत्खननातील वस्तू व अवशेषांतून.
14. इतिहासाच्या चार प्रमुख शाखा कोणत्या?
Show the answer
राजकीय, सामाजिक, आर्थिक आणि सांस्कृतिक इतिहास.
15. सामाजिक इतिहास कशाचा अभ्यास करतो?
Show the answer
सामान्य लोकांच्या जीवनाचा — कुटुंब, जाती, स्त्रियांचे जीवन.
16. आर्थिक इतिहास कशाचा अभ्यास करतो?
Show the answer
व्यापार, शेती, पैसा आणि उद्योगांचा.
17. सांस्कृतिक इतिहास कशाचा अभ्यास करतो?
Show the answer
कला, साहित्य, धर्म आणि परंपरांचा.
18. ऐतिहासिक दृष्टिकोन (historical perspective) म्हणजे काय?
Show the answer
एकच घटना वेगवेगळ्या इतिहासकारांनी वेगळ्या पद्धतीने मांडणे — विजेता व पराभूत यांचे इतिहास वेगळे असू शकतात.
19. स्रोत वाचताना कोणता प्रश्न विचारावा?
Show the answer
कोण सांगत आहे आणि का सांगत आहे — हे तपासणे आवश्यक.
20. इतिहास लक्षात ठेवण्याची एक उपयुक्त पद्धत सांगा.
Show the answer
घटना कालरेषेवर (timeline) मांडणे आणि कारण-परिणाम जोडणे.
21. इतिहास शिकण्याचा आत्मा काय आहे?
Show the answer
प्रश्न विचारणे — जिज्ञासा.
22. इतिहास शिकल्याने भविष्यात काय मदत होते?
Show the answer
भूतकाळातील चुका टाळण्यास मदत होते.
23. इतिहास वर्तमान समजण्यास कसा मदत करतो?
Show the answer
आजच्या अनेक प्रश्नांची पार्श्वभूमी इतिहासात असते — सीमा, भाषा, लोकशाही.
24. इतिहासाबद्दलची सर्वात मोठी चूक काय?
Show the answer
इतिहास म्हणजे निव्वळ पाठांतर असे समजणे — तो समजून घेण्याचा विषय आहे.
25. एकच स्रोत वाचून निष्कर्ष काढणे योग्य का?
Show the answer
नाही — अनेक स्रोत तपासणे आवश्यक आहे.
Your notes can be a kit like these
Every kit here was made from real study material. Point Veda at a chapter, a PDF, a photo or a link and get notes, flashcards, practice MCQs, games and a scored test — free, in 42 languages.
- Chapter notes
- Flashcards
- Practice MCQs
- Scored tests
- Exam prep
Get Veda free See what students get
Free to start · No ads · Works in 42 languages