अपूर्णांक: quick revision, 12 bites

अपूर्णांक म्हणजे काय?

पूर्णाचा भाग दाखवणारी संख्या!

**अपूर्णांक** (Fraction) म्हणजे एखाद्या वस्तूचा किंवा संख्येचा भाग दर्शवणारी संख्या. उदा. एक केक ४ समान भागांत कापला, तर प्रत्येक भाग $\frac{1}{4}$ (एक चतुर्थांश) असतो.

Takeaway. अपूर्णांक म्हणजे पूर्णाचा भाग; अंश वर, छेद खाली.

अंश आणि छेद

वरचा अंश, खालचा छेद!

अपूर्णांक $\frac{3}{5}$ मध्ये **३** हा अंश आहे — तो किती भाग घेतले हे सांगतो. **५** हा छेद आहे — तो एकूण किती समान भाग केले हे सांगतो.

Takeaway. अंश = घेतलेले भाग, छेद = एकूण समान भाग.

अपूर्णांक वाचन आणि लेखन

अपूर्णांक कसा वाचायचा?

$\frac{1}{2}$ ला 'एक अर्धा' किंवा 'एक बटा दोन' असे वाचतात. $\frac{3}{4}$ ला 'तीन चतुर्थांश' म्हणतात.

Takeaway. अपूर्णांक वाचताना अंश आधी, छेद नंतर.

समान अपूर्णांक

वेगळे दिसणारे, पण समान!

जर एकाच अपूर्णांकाचा अंश आणि छेद यांना समान संख्येने गुणले किंवा भागले, तर तयार होणारा नवीन अपूर्णांक मूळ अपूर्णांकाच्या **समान** असतो.

Takeaway. अंश-छेद यांना समान संख्येने गुणल्यास/भागल्यास समान अपूर्णांक मिळतो.

अपूर्णांकांची तुलना

कोणता अपूर्णांक मोठा?

Takeaway. तुलना करण्यासाठी समान छेद करा किंवा तिरपा गुणाकार वापरा.

योग्य, अयोग्य आणि मिश्र अपूर्णांक

अपूर्णांकांचे प्रकार ओळखा!

Takeaway. अंश-छेद तुलना करून प्रकार ठरवा.

मिश्र अपूर्णांकात रूपांतर

अयोग्य ↔ मिश्र रूपांतर!

Takeaway. भागाकार किंवा गुणाकार-बेरीज करून रूपांतर करा.

अपूर्णांकांची बेरीज

समान छेद असल्यास सोपे!

समान छेद असल्यास अंशांची बेरीज करा, छेद तोच ठेवा. उदा. $\frac{2}{7} + \frac{3}{7} = \frac{5}{7}$.

Takeaway. समान छेद असल्याशिवाय बेरीज करू नका.

अपूर्णांकांची वजाबाकी

बेरीजसारखीच, फक्त वजा!

समान छेद असल्यास अंशांची वजाबाकी करा, छेद तोच. उदा. $\frac{5}{8} - \frac{2}{8} = \frac{3}{8}$.

Takeaway. वजाबाकी करण्यापूर्वी छेद समान करा.

दैनंदिन जीवनात अपूर्णांक

पिझ्झा, केक आणि वेळ!

Takeaway. अपूर्णांक वास्तविक आयुष्यात सर्वत्र आहेत.

टाळा अशा चुका!

छेदांची बेरीज करू नका!

Takeaway. छेद समान असतील तर तोच ठेवा; बेरीज/वजाबाकी फक्त अंशांची.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे

अपूर्णांकांची तुलना व रूपांतर!

Takeaway. मूलभूत क्रिया आणि रूपांतरे नीट अभ्यासा.