ગતિના નિયમો અને બળના પ્રકારો — 18 MCQs with Answers

Q1. બળ વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

Beginner

A બળ ફક્ત ગતિ વધારે છે B બળ ગતિ વધારે, ઘટાડે, દિશા કે આકાર બદલે C બળ ફક્ત આકાર બદલે છે D બળ ફક્ત સ્થિર વસ્તુ પર લાગે છે

Show answer & explanation

બળ ગતિ વધારે, ઘટાડે, દિશા કે આકાર બદલે

બળ એ ક્રિયા છે જે વસ્તુની ગતિ વધારે, ઘટાડે, દિશા બદલે અથવા તેનો આકાર બદલે — આ ચારેય અસરો શક્ય છે.

Q2. કાઈનેમેટીક્સ અને ડાઈનેમીક્સ વચ્ચેનો મુખ્ય ભેદ કયો છે?

Beginner

A કાઈનેમેટીક્સ કારણ શોધે, ડાઈનેમીક્સ વર્ણન કરે B બંને ફક્ત બળ માપવાનું અભ્યાસ કરે C કાઈનેમેટીક્સ ગતિનું વર્ણન કરે, ડાઈનેમીક્સ કારણ શોધે D બંને ફક્ત આકાર બદલવાનું અભ્યાસ કરે

Show answer & explanation

કાઈનેમેટીક્સ ગતિનું વર્ણન કરે, ડાઈનેમીક્સ કારણ શોધે

કાઈનેમેટીક્સ ગતિના કારણની ચિંતા કરતું નથી — ફક્ત વર્ણન કરે છે. ડાઈનેમીક્સ ગતિનું કારણ શોધે છે.

Q3. બળનું SI એકમ કયું છે?

Beginner

A પાસ્કલ (Pa) B વોટ (W) C જૂલ (J) D ન્યૂટન (N)

Show answer & explanation

ન્યૂટન (N)

બળનું SI એકમ ન્યૂટન (N) છે. જૂલ ઊર્જાનું, વોટ પાવરનું અને પાસ્કલ દબાણનું એકમ છે.

Q4. ઘર્ષણબળ, શ્યાનતા બળ અને પૃષ્ઠતાણ — આ ત્રણેય કયા પ્રકારનાં બળો છે?

Beginner

A ક્ષેત્રીય બળ B ન્યુક્લિયસ બળ C ગુરુત્વાકર્ષી બળ D સંપર્કબળ

Show answer & explanation

સંપર્કબળ

આ ત્રણેય બળો બે સપાટી સંપર્કમાં હોય ત્યારે લાગે છે, તેથી તે સંપર્કબળનાં ઉદાહરણો છે.

Q5. બળ એ સદિશ રાશિ છે કારણ કે તેની માત્રા અને દિશા બંને હોય છે.

Beginner

A True B False

Show answer & explanation

True

બળ સદિશ રાશિ છે — તેની માત્રા અને દિશા બંને હોય છે.

Q6. એક વિદ્યાર્થી કહે છે: 'જ્યારે વસ્તુ સ્થિર હોય ત્યારે તેના પર કોઈ બળ લાગતું નથી.' આ વિધાન વિશે શું સાચું છે?

Intermediate

A સાચું — સ્થિર વસ્તુ પર બળ લાગતું નથી B સાચું — ફક્ત ગતિમાં જ બળ હોય C ખોટું — સ્થિર વસ્તુ પર પણ સંતુલિત બળો લાગી શકે D ખોટું — સ્થિર વસ્તુ પર હંમેશા અસંતુલિત બળ લાગે

Show answer & explanation

ખોટું — સ્થિર વસ્તુ પર પણ સંતુલિત બળો લાગી શકે

બળ હોવા છતાં ગતિ ન થાય, જો બળો સંતુલિત હોય. દીવાલ પર દબાણ આનું ઉદાહરણ છે.

Q7. એક ચુંબક પોતાની આસપાસ ક્ષેત્ર રેખાઓ દર્શાવે છે. આ રેખાઓ કઈ દિશામાં જાય છે?

Intermediate

A બંને ધ્રુવ તરફ અંદરની તરફ B બંને ધ્રુવથી બહારની તરફ C S ધ્રુવથી N ધ્રુવ તરફ D N ધ્રુવથી S ધ્રુવ તરફ

Show answer & explanation

N ધ્રુવથી S ધ્રુવ તરફ

ચુંબકીય ક્ષેત્ર રેખાઓ N ધ્રુવથી નીકળી S ધ્રુવ તરફ જાય છે.

Q8. ગુરુત્વાકર્ષી બળ અને ન્યુક્લિયસ બળની તુલના કરો. નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

Intermediate

A ગુરુત્વાકર્ષી બળ નિર્બળ પણ લાંબા અંતરનું, ન્યુક્લિયસ બળ પ્રબળ પણ ટૂંકા અંતરનું B બંને બળો સમાન પ્રબળતાના છે C ગુરુત્વાકર્ષી બળ પ્રબળ છે, ન્યુક્લિયસ બળ નિર્બળ છે D બંને બળો ફક્ત ટૂંકા અંતર સુધી લાગે છે

Show answer & explanation

ગુરુત્વાકર્ષી બળ નિર્બળ પણ લાંબા અંતરનું, ન્યુક્લિયસ બળ પ્રબળ પણ ટૂંકા અંતરનું

ગુરુત્વાકર્ષી બળ પ્રકૃતિનું સૌથી નિર્બળ બળ છે પણ લાંબા અંતર સુધી લાગે છે; ન્યુક્લિયસ બળ સૌથી પ્રબળ છે પણ ફક્ત અતિ ટૂંકા અંતર સુધી.

Q9. એક દોરી સાથે બકેટ લટકાવેલી છે. દોરીમાં જે બળ ઉત્પન્ન થાય છે તેને શું કહેવાય?

Intermediate

A ઘર્ષણબળ B ચુંબકીય બળ C પુન:સ્થાપક બળ D તણાવબળ

Show answer & explanation

તણાવબળ

દોરી કે તારમાં ખેંચાણથી ઉત્પન્ન થતું બળ તણાવબળ કહેવાય છે.

Q10. એક વિદ્યાર્થી દોરી ખેંચે છે અને દોરી તૂટી જાય છે. આ ઘટનામાં કયું બળ મર્યાદા સુધી પહોંચ્યું?

Intermediate

A ચુંબકીય બળ B ગુરુત્વાકર્ષી બળ C તણાવબળ D વિદ્યુત બળ

Show answer & explanation

તણાવબળ

દોરીમાં ખેંચાણ વધતાં તણાવબળ તેની સહનશીલતાની મર્યાદા સુધી પહોંચે છે અને દોરી તૂટી જાય છે.

Q11. બે વિદ્યાર્થીઓ દાવો કરે છે: (I) ગુરુત્વાકર્ષી બળ ક્ષેત્રીય બળ છે. (II) ઘર્ષણબળ સંપર્કબળ છે. (III) ચુંબકીય બળ સંપર્કબળ છે. કયું સંયોજન સાચું છે?

Intermediate

A I અને III બંને સાચાં B ફક્ત III સાચું C I અને II બંને સાચાં D II અને III બંને સાચાં

Show answer & explanation

I અને II બંને સાચાં

ગુરુત્વાકર્ષી બળ ક્ષેત્રીય છે (I સાચું), ઘર્ષણબળ સંપર્કબળ છે (II સાચું), પણ ચુંબકીય બળ ક્ષેત્રીય છે — સંપર્કબળ નથી (III ખોટું).

Q12. એક વસ્તુ પર બે બળો એક જ દિશામાં લાગે છે. પરિણામી બળ વિશે શું સાચું છે?

Intermediate

A બંને બળોની બાદબાકી થાય B પરિણામી બળ દિશા બદલે C પરિણામી બળ શૂન્ય થાય D બંને બળોનો સરવાળો થાય

Show answer & explanation

બંને બળોનો સરવાળો થાય

એક જ દિશામાં લાગતાં બળોનો સરવાળો થાય; વિરુદ્ધ દિશામાં હોય તો બાદબાકી થાય.

Q13. ગુરુત્વાકર્ષી બળ પ્રકૃતિનું સૌથી પ્રબળ બળ છે.

Intermediate

A True B False

Show answer & explanation

False

ગુરુત્વાકર્ષી બળ પ્રકૃતિનું સૌથી નિર્બળ બળ છે; ન્યુક્લિયસ બળ સૌથી પ્રબળ છે.

Q14. એક વૈજ્ઞાનિક પરમાણુના ન્યુક્લિયસમાં પ્રોટોન એકબીજાને અપાકર્ષે તો પણ ન્યુક્લિયસ તૂટતું નથી. આનું સાચું કારણ કયું છે?

Advanced

A પ્રોટોન વચ્ચે કોઈ બળ લાગતું નથી B ન્યુક્લિયસ બળ પ્રોટોન-ન્યુટ્રોનને જોડી રાખે છે C ગુરુત્વાકર્ષી બળ પ્રોટોનને જોડે છે D ચુંબકીય બળ પ્રોટોનને જોડે છે

Show answer & explanation

ન્યુક્લિયસ બળ પ્રોટોન-ન્યુટ્રોનને જોડી રાખે છે

ન્યુક્લિયસ બળ પ્રબળ હોવાથી પ્રોટોન-ન્યુટ્રોનને જોડી રાખે છે, જે પ્રોટોનના અપાકર્ષણને સંતુલિત કરે છે.

Q15. એક કાર ચાલુ થાય છે, ઝડપ વધારે છે, પછી બ્રેક લગાવે છે. આ ત્રણેય ઘટનાઓમાં બળની કઈ અસરો જોવા મળે છે?

Advanced

A ફક્ત ગતિ વધારવી B ફક્ત દિશા બદલવી C ફક્ત આકાર બદલવો D ગતિ વધારવી અને ઘટાડવી

Show answer & explanation

ગતિ વધારવી અને ઘટાડવી

કાર ચાલુ થવાથી અને ઝડપ વધવાથી ગતિ વધે છે; બ્રેક લગાવવાથી ગતિ ઘટે છે — બંને બળની અસરો છે.

Q16. એક વિદ્યાર્થી માને છે કે ઘર્ષણબળ હંમેશા નુકસાનકારક છે. આ માન્યતા વિશે શું સાચું છે?

Advanced

A ખોટી — ઘર્ષણ ફક્ત ગતિ વધારે B સાચી — ઘર્ષણ ફક્ત ગતિ રોકે C સાચી — ઘર્ષણ હંમેશા નુકસાન કરે D ખોટી — ઘર્ષણ વગર ચાલવું કે વાહન ચલાવવું શક્ય નથી

Show answer & explanation

ખોટી — ઘર્ષણ વગર ચાલવું કે વાહન ચલાવવું શક્ય નથી

ઘર્ષણબળ ગતિનો વિરોધ કરે છે, પણ તે વગર ચાલવું, વાહન ચલાવવું કે વસ્તુ પકડવી શક્ય નથી — તેથી તે જરૂરી પણ છે.

Q17. એક વિદ્યાર્થી કહે છે: 'બળ ફક્ત ગતિ બદલે છે.' આ વિધાનને સુધારવા માટે કયું વિધાન યોગ્ય છે?

Advanced

A બળ ફક્ત સ્થિર વસ્તુ પર લાગે છે B બળ ગતિ ઉપરાંત વસ્તુનો આકાર પણ બદલી શકે છે C બળ ગતિ પર કોઈ અસર કરતું નથી D બળ ફક્ત ગતિની દિશા બદલે છે

Show answer & explanation

બળ ગતિ ઉપરાંત વસ્તુનો આકાર પણ બદલી શકે છે

બળની અસરોમાં ગતિ વધારવી, ઘટાડવી, દિશા બદલવી ઉપરાંત આકાર બદલવો પણ સામેલ છે.

Q18. એક બૉલને જમીન પર ધક્કો મારવામાં આવે છે, જે 5 N બળથી આગળ ધકેલાય છે. જો જમીન પર ઘર્ષણબળ 3 N હોય, તો બૉલની અંતિમ ગતિ શું હશે?

Advanced

A 3 N ની દિશામાં પાછળ B 0 N C 5 N ની દિશામાં આગળ D 2 N ની દિશામાં આગળ

Show answer & explanation

2 N ની દિશામાં આગળ

અંતિમ ગતિને શોધવા માટે, આપણે બળોના સરવાળા પર ધ્યાન આપવું પડશે. બૉલ પર લાગતું આગળનું બળ 5 N છે, જ્યારે ઘર્ષણબળ 3 N છે. પરિણામે, બૉલ પર લાગતું કુલ બળ 5 N - 3 N = 2 N છે, જે 2 N ની દિશામાં આગળ છે.

ગતિના નિયમો અને બળના પ્રકારો: 18 MCQs with answers

Warm-up · 5 questions

Building up · 8 questions

Topper level · 5 questions

Your notes can be a kit like these