બાળ વિકાસ (Child Development): 49 flashcards
All 49 flashcards from this kit, free and with no sign-up.
1. બાળ વિકાસ એટલે શું?
Show the answer
બાળકમાં જન્મથી પુખ્તાવસ્થા સુધી થતા શારીરિક, માનસિક, ભાષાકીય, સામાજિક અને ભાવનાત્મક ફેરફારોનો સમગ્ર સમૂહ.
2. વૃદ્ધિ (Growth) એટલે શું?
Show the answer
શરીરના આકાર, ઊંચાઈ અને વજનમાં થતો માત્રાત્મક (Quantitative) વધારો.
3. વિકાસ (Development) એટલે શું?
Show the answer
વ્યક્તિત્વ, બુદ્ધિ, ભાષા અને વર્તનમાં થતો ગુણાત્મક (Qualitative) ફેરફાર.
4. વૃદ્ધિ અને વિકાસ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત શું છે?
Show the answer
વૃદ્ધિ માત્રાત્મક છે અને ચોક્કસ ઉંમર પછી થંભે છે; વિકાસ ગુણાત્મક છે અને આજીવન ચાલે છે.
5. બાળ વિકાસના ચાર મુખ્ય ક્ષેત્રો કયા છે?
Show the answer
શારીરિક, બૌદ્ધિક, ભાષાકીય અને સામાજિક-ભાવનાત્મક વિકાસ.
6. શારીરિક વિકાસમાં શું સામેલ છે?
Show the answer
શરીરના અંગોની વૃદ્ધિ, સ્નાયુઓની મજબૂતાઈ અને હાથ-પગની સંકલન શક્તિ.
7. બૌદ્ધિક વિકાસમાં શું સામેલ છે?
Show the answer
ધ્યાન, સ્મરણ, કલ્પના, તર્ક અને સમસ્યા-નિરાકરણની ક્ષમતા.
8. ભાષાકીય વિકાસમાં કઈ ચાર ક્ષમતાઓ સામેલ છે?
Show the answer
સાંભળવું, બોલવું, વાંચવું અને લખવું.
9. સામાજિક-ભાવનાત્મક વિકાસમાં શું સામેલ છે?
Show the answer
સાથીદારો સાથે સંબંધ, લાગણીઓનું નિયંત્રણ અને સહાનુભૂતિ.
10. શૈશવાવસ્થા (Infancy) નો સમયગાળો અને લક્ષણ શું છે?
Show the answer
જન્મથી 2 વર્ષ — ઝડપી શારીરિક વૃદ્ધિ, મૂળભૂત ભાષાની શરૂઆત અને માતા સાથે જોડાણ.
11. પૂર્વ બાળ્યાવસ્થા (Early Childhood) નો સમયગાળો અને લક્ષણ શું છે?
Show the answer
2-6 વર્ષ — ભાષામાં ઝડપી વધારો, કલ્પનાશીલ રમત અને સામાજિક રમતની શરૂઆત.
12. ઉત્તર બાળ્યાવસ્થા (Later Childhood) નો સમયગાળો અને લક્ષણ શું છે?
Show the answer
6-12 વર્ષ — શાળામાં પ્રવેશ, તાર્કિક વિચારસરણી અને સાથીદારોનું મહત્વ.
13. કિશોરાવસ્થા (Adolescence) નો સમયગાળો અને લક્ષણ શું છે?
Show the answer
12-18 વર્ષ — શારીરિક પરિવર્તન, ઓળખની શોધ અને અમૂર્ત વિચારસરણી.
14. વારસો (Heredity) બાળકને શું આપે છે?
Show the answer
માતા-પિતા પાસેથી મળતા જનીનો દ્વારા ઊંચાઈ, રંગ અને બુદ્ધિની સંભાવના.
15. પર્યાવરણ (Environment) બાળકના વિકાસને કેવી રીતે ઘડે છે?
Show the answer
કુટુંબ, શાળા, સમાજ, સંસ્કૃતિ, પોષણ અને આરોગ્ય દ્વારા.
16. વારસો અને પર્યાવરણ વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?
Show the answer
બંને એકબીજાથી અલગ નથી, પરંતુ એકબીજા સાથે ક્રિયાપ્રતિક્રિયા કરે છે.
17. વિકાસ ક્રમિક છે — તેનું ઉદાહરણ શું?
Show the answer
બાળક પહેલાં બેસે છે, પછી ચાલે છે — ક્રમ બદલાતો નથી.
18. Cephalocaudal દિશા એટલે શું?
Show the answer
વિકાસ માથાથી પગ તરફ (ઉપરથી નીચે) દિશામાં થાય છે.
19. Proximodistal દિશા એટલે શું?
Show the answer
વિકાસ શરીરના કેન્દ્રથી અંગો તરફ (અંદરથી બહાર) દિશામાં થાય છે.
20. વિકાસ વ્યક્તિગત દરે થાય છે — તેનો અર્થ શું?
Show the answer
એક જ ઉંમરના બે બાળકોનો બૌદ્ધિક કે ભાષાકીય વિકાસ અલગ હોઈ શકે છે.
21. વિકાસ સર્વાંગી છે — તેનો અર્થ શું?
Show the answer
શારીરિક, માનસિક, ભાષાકીય અને સામાજિક વિકાસ સાથે મળીને થાય છે.
22. વિકાસ આજીવન ચાલે છે — તેનો અર્થ શું?
Show the answer
વિકાસ જન્મથી મૃત્યુ સુધી ચાલુ રહે છે, ક્યારેય અટકતો નથી.
23. જીન પિયાજે (Jean Piaget) નો મુખ્ય વિચાર શું છે?
Show the answer
બાળક પોતાની જાતે જ્ઞાન રચે છે.
24. લેવ વાયગોત્સ્કી (Lev Vygotsky) નો મુખ્ય વિચાર શું છે?
Show the answer
સામાજિક ક્રિયાપ્રતિક્રિયાથી શીખવું થાય છે.
25. ZPD (Zone of Proximal Development) શું છે?
Show the answer
વાયગોત્સ્કીનો વિચાર — જ્યાં શિક્ષક માર્ગદર્શક તરીકે બાળકને શીખવામાં મદદ કરે છે.
26. પિયાજે અને વાયગોત્સ્કીમાં ભાષાની ભૂમિકા કેવી અલગ છે?
Show the answer
પિયાજે માટે ભાષા વિચારનું પરિણામ છે; વાયગોત્સ્કી માટે ભાષા વિચારનું સાધન છે.
27. બાળ વિકાસનું જ્ઞાન શિક્ષણ પદ્ધતિ ઘડવામાં કેવી રીતે મદદ કરે છે?
Show the answer
બાળકના વિકાસ તબક્કા મુજબ શિક્ષણ આપવામાં મદગી કરે છે.
28. બાળ વિકાસનું જ્ઞાન અધ્યયન સામગ્રી પસંદ કરવામાં કેવી રીતે મદદ કરે છે?
Show the answer
ઉંમરને અનુરૂપ સામગ્રી પસંદ કરવામાં મદદ કરે છે.
29. બાળ વિકાસનું જ્ઞાન મૂલ્યાંકનમાં કેવી રીતે મદદ કરે છે?
Show the answer
બાળકની ક્ષમતા મુજબ મૂલ્યાંકન કરવામાં મદદ કરે છે.
30. બાળ વિકાસનું જ્ઞાન વર્તન સમજવામાં કેવી રીતે મદદ કરે છે?
Show the answer
બાળકના વર્તન પાછળનું કારણ સમજવામાં મદદ કરે છે.
31. ધીમા અને ઝડપી શીખનારા બાળકો માટે શું કરવું જોઈએ?
Show the answer
તેમના માટે અલગ શિક્ષણ પદ્ધતિ અપનાવવી જોઈએ.
32. ટેટ વન (TET-1) પરીક્ષામાં બાળ વિકાસનું મહત્વ શું છે?
Show the answer
બાળ વિકાસ એ ટેટ વન પરીક્ષાનો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વિષય છે.
33. વિકાસના ક્ષેત્રો એકબીજાથી અલગ છે કે જોડાયેલા?
Show the answer
ક્ષેત્રો એકબીજાથી અલગ નથી, પરંતુ ગાઢ રીતે જોડાયેલા છે.
34. બાળક ચાલવા લાગે ત્યારે કયા ક્ષેત્રોનો વિકાસ થાય છે?
Show the answer
શારીરિક (ચાલવું), બૌદ્ધિક (શોધખોળ), ભાષાકીય (નવા શબ્દો) અને સામાજિક (સંબંધ).
35. બ્લોક્સથી ટાવર બનાવવો એ કઈ રીતે સર્વાંગી વિકાસનું ઉદાહરણ છે?
Show the answer
એક જ પ્રવૃત્તિમાં શારીરિક, બૌદ્ધિક, ભાષાકીય અને સામાજિક — ચારે ક્ષેત્રોનો વિકાસ થાય છે.
36. વિકાસને ફક્ત ઉંમર સાથે જોડવાની ભૂલ શું છે?
Show the answer
એક જ ઉંમરના બાળકોનો વિકાસ દર અલગ હોઈ શકે — ઉંમર એકમાત્ર માપદંડ નથી.
37. વિકાસના અભ્યાસનો શિક્ષણમાં મુખ્ય ઉપયોગ શું છે?
Show the answer
બાળકના વિકાસ તબક્કા મુજબ શિક્ષણ પદ્ધતિ, સામગ્રી અને મૂલ્યાંકન ઘડવું.
38. વિકાસ દિશાયુક્ત છે — તેની બે દિશાઓ કઈ છે?
Show the answer
Cephalocaudal (ઉપરથી નીચે) અને Proximodistal (કેન્દ્રથી બહાર).
39. વૃદ્ધિ ક્યારે થંભે છે?
Show the answer
વૃદ્ધિ ચોક્કસ ઉંમર પછી થંભી જાય છે, જ્યારે વિકાસ ચાલુ રહે છે.
40. બાળ વિકાસના અભ્યાસમાં સૌથી પહેલો ભેદ કયો છે?
Show the answer
વૃદ્ધિ (Growth) અને વિકાસ (Development) વચ્ચેનો ભેદ.
41. બાળકના વિકાસને અસર કરતા બે મુખ્ય પરિબળો કયા છે?
Show the answer
વારસો (Heredity) અને પર્યાવરણ (Environment).
42. શિક્ષકે બાળકના કયા વિકાસ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ?
Show the answer
ફક્ત શારીરિક નહીં, પરંતુ સર્વાંગી વિકાસ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.
43. વિકાસના સિદ્ધાંતો શિક્ષકને કેવી રીતે મદદ કરે છે?
Show the answer
શિક્ષણ પદ્ધતિ ઘડવામાં દિશાનિર્દેશ આપે છે.
44. પૂર્વ બાળ્યાવસ્થામાં કલ્પનાશીલ રમત કેમ મહત્વપૂર્ણ છે?
Show the answer
તે 2-6 વર્ષના બાળકના ભાષા અને સામાજિક વિકાસને વેગ આપે છે.
45. કિશોરાવસ્થામાં અમૂર્ત વિચારસરણી એટલે શું?
Show the answer
12-18 વર્ષમાં બાળક મૂર્ત વસ્તુઓ સિવાયની અમૂર્ત કલ્પનાઓ વિશે વિચારી શકે છે.
46. બાળકના વિકાસમાં પોષણ અને આરોગ્યની ભૂમિકા શું છે?
Show the answer
પોષણ અને આરોગ્ય પર્યાવરણના ભાગ છે જે બાળકના વિકાસને ઘડે છે.
47. વારસાની સંભાવના પૂર્ણ રીતે ક્યારે ખીલે છે?
Show the answer
જ્યારે યોગ્ય શિક્ષણ અને પોષણ મળે ત્યારે.
48. બાળ વિકાસમાં 'સર્વાંગી' શબ્દનો અર્થ શું છે?
Show the answer
બધા ક્ષેત્રો — શારીરિક, બૌદ્ધિક, ભાષાકીય અને સામાજિક — સાથે વિકસે છે.
49. બાળ વિકાસના અભ્યાસનો ટેટ પરીક્ષામાં ઉપયોગ શું છે?
Show the answer
વિકાસના તબક્કા, પરિબળો અને સિદ્ધાંતો પરના પ્રશ્નોના જવાબ આપવામાં મદદ કરે છે.
Your notes can be a kit like these
Every kit here was made from real study material. Point Veda at a chapter, a PDF, a photo or a link and get notes, flashcards, practice MCQs, games and a scored test — free, in 42 languages.
- Chapter notes
- Flashcards
- Practice MCQs
- Scored tests
- Exam prep
Get Veda free See what students get
Free to start · No ads · Works in 42 languages