પરિમાણ અને માપન
8 minFull explanation, worked examples & memory tricks in the app
Kit Library / Science / ભૌતિકવિજ્ઞાન
⚡ Topic Learning Kitભૌતિકવિજ્ઞાન ક્વિઝ
Gujarati 28 leveled MCQs Free
Shared by a Veda learner · Generated with Veda AI
Smart notes
1
What you'll study, topic by topic
Leveled MCQ practice
Try the smart MCQs from this kit
All 28 questions, laddered from warm-up to topper-level, each with its answer and the reasoning behind it.
Warm-up · 14 questions
Q1. અર્ધગોળાએ તેના કેન્દ્ર પર આંતરેલ ઘનકોણ કેટલો હશે?
Beginner
A
1 sr
B
$4\pi$ sr
C
$\pi$ sr
D
$2\pi$ sr
Show the answer
D · $2\pi$ sr
આખા ગોળા દ્વારા તેના કેન્દ્ર પર આંતરેલ ઘનકોણ $4\pi$ steradian (sr) હોય છે. તેથી, અર્ધગોળા દ્વારા તેના કેન્દ્ર પર આંતરેલ ઘનકોણ $2\pi$ steradian (sr) થશે.
Q2. ગુરુત્વાકર્ષી સ્થિતિ-ઊર્જાનું પારિમાણિક સૂત્ર શું છે?
Beginner
A
$[M^1L^{-2}T^{-2}]$
B
$[M^1L^1T^{-2}]$
C
$[M^1L^2T^{-2}]$
D
$[M^1L^{-2}T^2]$
Show the answer
C · $[M^1L^2T^{-2}]$
સ્થિતિ-ઊર્જા એ કાર્યનો એક પ્રકાર છે. કાર્યનું પારિમાણિક સૂત્ર બળ $\times$ અંતર છે. બળનું પારિમાણિક સૂત્ર $[M^1 L^1 T^{-2}]$ અને અંતરનું $[L^1]$ છે. તેથી, સ્થિતિ-ઊર્જાનું પારિમાણિક સૂત્ર $[M^1 L^1 T^{-2}] \times [L^1] = [M^1 L^2 T^{-2}]$ થશે.
Q3. $0.003 \text{ m}^2$ માં સાર્થક અંકોની સંખ્યા જણાવો.
Beginner
A
ચાર
B
બે
C
ત્રણ
D
એક
Show the answer
D · એક
દશાંશ બિંદુ પછીના શૂન્ય, જો તે બિન-શૂન્ય અંકની ડાબી બાજુએ હોય, તો તે સાર્થક અંકો ગણાતા નથી. અહીં, ફક્ત '3' એ સાર્થક અંક છે. તેથી, સાર્થક અંકોની સંખ્યા એક છે.
Q4. સમતલ ખૂણા અને ઘનખૂણાને એકમો હોય છે પરંતુ પરિમાણ હોતા નથી.
Beginner
A
True
B
False
Show the answer
A · True
સમતલ ખૂણો (radian) અને ઘનખૂણો (steradian) બંને પૂરક એકમો છે. તેમને એકમો હોય છે પરંતુ તે પરિમાણ રહિત રાશિઓ છે.
Q5. પરિમાણ શું છે?
Beginner
A
માત્ર એકમ
B
એક પ્રકારની રાશિ
C
કોઈ ભૌતિક રાશિનું માપ
D
ગણિતીય મૂલ્ય
Show the answer
C · કોઈ ભૌતિક રાશિનું માપ
પરિમાણ એ કોઈ ભૌતિક રાશિનું માપ છે, જે તેને વ્યાખ્યાયિત કરે છે.
Q6. કયા એકમમાં લાંબાઈ માપવામાં આવે છે?
Beginner
A
સેકન્ડ
B
મીટર
C
કિલોગ્રામ
D
જુલ
Show the answer
B · મીટર
લાંબાઈ માપવા માટે મીટર (m) એકમ છે.
Q7. માપન પ્રક્રિયા શું છે?
Beginner
A
કોઈ રાશિનું મૂલ્ય શોધવું
B
એકમ બદલી નાખવું
C
માત્ર એકમો જોતાં
D
ગણિત કરવું
Show the answer
A · કોઈ રાશિનું મૂલ્ય શોધવું
માપન પ્રક્રિયા એ કોઈ રાશિનું ચોક્કસ મૂલ્ય શોધવાનું કાર્ય છે.
Q8. કયા પરિમાણને ઘનતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે?
Beginner
A
માસ/વોલ્યુમ
B
ઉર્જા/સમય
C
તાપમાન/કાળ
D
લાંબાઈ/સમય
Show the answer
A · માસ/વોલ્યુમ
ઘનતા એ માસ અને વોલ્યુમનો ગુણાકાર છે, એટલે કે ${ ext{Density} = rac{ ext{Mass}}{ ext{Volume}}}$.
Q9. કયા પરિમાણને સમય તરીકે ઓળખવામાં આવે છે?
Beginner
A
મીટર
B
સેકન્ડ
C
કિલોગ્રામ
D
જુલ
Show the answer
B · સેકન્ડ
સમય માપવા માટે સેકન્ડ (s) એકમ છે.
Q10. કયા એકમમાં તાપમાન માપવામાં આવે છે?
Beginner
A
સેકન્ડ
B
કિલોગ્રામ
C
મીટર
D
કેલ્વિન
Show the answer
D · કેલ્વિન
તાપમાન માપવા માટે કેલ્વિન (K) એકમ છે.
Q11. કયા પરિમાણને બળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે?
Beginner
A
લાંબાઈ × સમય
B
ઉર્જા × સમય
C
માસ × પ્રવેગ
D
ઘનતા × વોલ્યુમ
Show the answer
C · માસ × પ્રવેગ
બળ એ માસ અને પ્રવેગનો ગુણાકાર છે, એટલે કે ${F = m \cdot a}$.
Q12. કયા પરિમાણને ઊર્જા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે?
Beginner
A
બળ × સમય
B
લાંબાઈ × ઘનતા
C
માસ × વોલ્યુમ
D
બળ × લાંબાઈ
Show the answer
D · બળ × લાંબાઈ
ઊર્જા એ બળ અને લાંબાઈનો ગુણાકાર છે, એટલે કે ${E = F \cdot d}$.
Q13. પરિમાણોની સંરચના શું છે?
Beginner
A
માત્ર મૂળભૂત પરિમાણો
B
મૂળભૂત અને વ્યાખ્યાયિત પરિમાણો
C
કોઈપણ પરિમાણો
D
માત્ર વ્યાખ્યાયિત પરિમાણો
Show the answer
B · મૂળભૂત અને વ્યાખ્યાયિત પરિમાણો
પરિમાણોની સંરચના મૂળભૂત અને વ્યાખ્યાયિત પરિમાણોનો સંયોજન છે.
Q14. પરિમાણોની એકમો શું છે?
Beginner
A
માત્ર એકમ
B
માત્ર સંખ્યા
C
માત્ર ભૌતિક રાશિઓ
D
ભૌતિક રાશિઓના માપ
Show the answer
D · ભૌતિક રાશિઓના માપ
પરિમાણોની એકમો એ ભૌતિક રાશિઓના માપ છે, જે તેમને વ્યાખ્યાયિત કરે છે.
Building up · 9 questions
Q15. આપેલ બિંદુ આગળથી એકમ ક્ષેત્રફળ દીઠ એકમ સમયમાં પસાર થતી ઊર્જાનું પારિમાણિક સૂત્ર શું છે?
Intermediate
A
$[M^1 L^0 T^{-3}]$
B
$[M^1 L^0 T^{-1}]$
C
$[M^1 L^2 T^{-3}]$
D
$[M^1 L^2 T^{-2}]$
Show the answer
A · $[M^1 L^0 T^{-3}]$
એકમ ક્ષેત્રફળ દીઠ એકમ સમયમાં પસાર થતી ઊર્જા એ પાવર ડેન્સિટી (Power Density) છે. પાવરનું પારિમાણિક સૂત્ર $[M^1 L^2 T^{-3}]$ છે અને ક્ષેત્રફળનું $[L^2]$ છે. તેથી, પાવર ડેન્સિટીનું પારિમાણિક સૂત્ર $\frac{[M^1 L^2 T^{-3}]}{[L^2]} = [M^1 L^0 T^{-3}]$ થશે.
Q16. ઉષ્મીય અવરોધનું પારિમાણિક સૂત્ર શું છે?
Intermediate
A
$[M^{-1} L^{-2} T^{-3} K^2]$
B
$[M^{-1} L^{-2} T^3 K^{-1}]$
C
$[M^{-1} L^{-2} T^3 K^1]$
D
$[M^1 L^2 T^{-3} K^1]$
Show the answer
C · $[M^{-1} L^{-2} T^3 K^1]$
ઉષ્મીય અવરોધ $R_{th} = \frac{\Delta T}{P_{th}}$ છે, જ્યાં $\Delta T$ તાપમાનનો તફાવત (એકમ $K$) અને $P_{th}$ ઉષ્મા પાવર (એકમ $J/s$ અથવા $W$) છે. ઉષ્મા પાવરનું પારિમાણિક સૂત્ર $[M^1 L^2 T^{-3}]$ છે. તેથી, $R_{th}$ નું પારિમાણિક સૂત્ર…
Q17. $\left(P + \frac{a}{V^2}\right) (V-b) = RT$ સમીકરણમાં $a, b$ નું પારિમાણિક સૂત્ર શું છે? જ્યાં $P = દબાણ, V = કદ$ અને $T = તાપમાન.$
Intermediate
A
$[M^1 L^2 T^{-2} K^1]$
B
$[M^1 L^8 T^{-2}]$
C
$[M^1 L^8 T^{-2} K^{-1}]$
D
$[M^1 L^2 T^{-2}]$
Show the answer
B · $[M^1 L^8 T^{-2}]$
વાન ડર વાલ્સ સમીકરણમાં, સમાન ભૌતિક રાશિઓ જ ઉમેરી કે બાદ કરી શકાય છે. તેથી, $P$ અને $\frac{a}{V^2}$ ના પરિમાણ સમાન હશે. $P$ (દબાણ) નું પરિમાણ $[M^1 L^{-1} T^{-2}]$ છે અને $V$ (કદ) નું પરિમાણ $[L^3]$ છે. આમ,…
Q18. જો બળ (F), વેગ (V) અને સમય (T) ને મૂળભૂત એકમ તરીકે લેવામાં આવે, તો દળના પરિમાણ શું છે?
Intermediate
A
$[FV^{-1}T]$
B
$[FV^{-1}T^{-1}]$
C
$[FVT^{-2}]$
D
$[FVT^{-1}]$
Show the answer
A · $[FV^{-1}T]$
બળ $[F] = [M^1 L^1 T^{-2}]$, વેગ $[V] = [L^1 T^{-1}]$, સમય $[T] = [T^1]$. આપણે દળ $[M]$ નું પારિમાણિક સૂત્ર $[F^x V^y T^z]$ તરીકે મેળવવું છે. પરિમાણો સરખાવતા: $x=1, y=-1, z=1$ મળે છે. તેથી, $[M] = [F^1 V^{-1} T^1]$.
Q19. $\left(P + \frac{a}{V^2}\right) = \frac{b}{\theta}$ માં $P = દબાણ, V = કદ$ અને $\theta = નિરપેક્ષ તાપમાન$ $a$ અને $b$ અચળાંકો હોય, તો $a$ નું પારિમાણિક સૂત્ર જણાવો.
Intermediate
A
$[M^1 L^5 T^1]$
B
$[M^1 L^{-5} T^{-1}]$
C
$[M^1 L^5 T^{-2}]$
D
$[M^{-1} L^5 T^2]$
Show the answer
C · $[M^1 L^5 T^{-2}]$
સમાન ભૌતિક રાશિઓ જ ઉમેરી શકાય છે. તેથી, $P$ અને $\frac{a}{V^2}$ ના પરિમાણ સમાન હશે. $P$ (દબાણ) નું પારિમાણિક સૂત્ર $[M^1 L^{-1} T^{-2}]$ છે અને $V$ (કદ) નું પારિમાણિક સૂત્ર $[L^3]$ છે. આમ,…
Q20. $100 \text{ g cm s}^{-1} = x \text{ N s}$ હોય તો, $x = \text{.........}$
Intermediate
A
$1 \times 10^{-3}$
B
$6 \times 10^{-4}$
C
$3.6 \times 10^{-3}$
D
$1 \times 10^{-5}$
Show the answer
A · $1 \times 10^{-3}$
આપણે એકમોને SI સિસ્ટમમાં રૂપાંતરિત કરવા પડશે. $100 \text{ g cm s}^{-1} = 100 \times (10^{-3} \text{ kg}) \times (10^{-2} \text{ m}) \times (s^{-1}) = 100 \times 10^{-5} \text{ kg m s}^{-1} = 10^{-3} \text{ kg m s}^{-1}$. ન્યૂટન સેકન્ડ (N s) એ વેગમાનનો SI એકમ છે.…
Q21. એક સ્ક્રૂગેજની લઘુતમ માપ શક્તિ 0.01 mm છે અને તેની વર્તુળાકાર માપપટ્ટી પર 50 કાપાઓ છે. આ સ્ક્રૂ ગેજનો અંતરાલ (pitch) શું છે?
Intermediate
A
0.5 mm
B
0.01 mm
C
0.25 mm
D
1.0 mm
Show the answer
A · 0.5 mm
લઘુતમ માપ શક્તિ (Least Count) = $\frac{\text{અંતરાલ (Pitch)}}{\text{વર્તુળાકાર માપપટ્ટી પરના કાપાઓની સંખ્યા}}$. તેથી, અંતરાલ (Pitch) = લઘુતમ માપ શક્તિ $\times$ વર્તુળાકાર માપપટ્ટી પરના કાપાઓની સંખ્યા. અંતરાલ = $0.01 \text{ mm} \times 50 = 0.5 \text{ mm}$.
Q22. સાર્થક અંકોને ધ્યાનમાં રાખતાં $9.99 \text{ m} - 0.0099 \text{ m}$ નું મૂલ્ય શું હશે?
Intermediate
A
$9.9801 \text{ m}$
B
$9.9 \text{ m}$
C
$9.98 \text{ m}$
D
$9.980 \text{ m}$
Show the answer
C · $9.98 \text{ m}$
બાદબાકી કરતી વખતે, પરિણામમાં દશાંશ બિંદુ પછીના અંકોની સંખ્યા તે સંખ્યા જેટલી હોવી જોઈએ જેમાં દશાંશ બિંદુ પછીના અંકો સૌથી ઓછા હોય. $9.99 \text{ m}$ માં દશાંશ બિંદુ પછી 2 અંકો છે. $0.0099 \text{ m}$ માં દશાંશ બિંદુ પછી 4 અંકો છે. $9.99 - 0.0099 = 9.9801$. પરિણામને દશાંશ બિંદુ પછી 2…
Q23. પરિમાણ $[MLT^{-2}A^{-2}]$ ચુંબકીય પારગમ્યતાને અનુરૂપ છે.
Intermediate
A
True
B
False
Show the answer
A · True
ચુંબકીય પારગમ્યતા (magnetic permeability) $\mu_0$ નું પારિમાણિક સૂત્ર $[M^1 L^1 T^{-2} A^{-2}]$ છે. આપેલા પરિમાણ $[MLT^{-2}A^{-2}]$ માં લંબાઈ (L) નું ઘાતાંક 1 છે, જે ચુંબકીય પારગમ્યતાના પરિમાણ સાથે સુસંગત છે. તેથી, આ વિધાન સાચું છે.
Topper level · 5 questions
Q24. જો સમીકરણ $b = a^2 \cos^2 \left(\frac{2\pi \beta \gamma}{\alpha}\right)$ માં $\alpha$, $a$ અને $\beta$ ના એકમો અનુક્રમે m, $s^{-1}$ અને $(m s^{-1})^{-1}$ હોય તો $b$ અને $\gamma$ ના એકમો શું થશે?
Advanced
A
$m$ અને $m s^{-2}$
B
$m^2$ અને $m s^{-2}$
C
$m^2$ અને $(m s^{-2})^{-1}$
D
$m$ અને $(m s^{-2})^{-1}$
Show the answer
B · $m^2$ અને $m s^{-2}$
કોસાઈન ફંક્શનની અંદરનો ભાગ પરિમાણ રહિત હોવો જોઈએ, તેથી $\frac{[\beta][\gamma]}{[\alpha]}$ પરિમાણ રહિત છે. $[\beta] = [M^{-1} L^{-1} T^1]$ (કારણ કે $(m s^{-1})^{-1}$ એ વેગના વ્યસ્તનું એકમ છે), $[\alpha] = [L]$. આમ, $[\gamma]$ નું પરિમાણ $[L T^{-2}]$ થશે, જે પ્રવેગનું એકમ છે, એટલે…
Q25. જો આવૃત્તિ (F), વેગ (V) અને ઘનતા (D) ને મૂળભૂત રાશિ તરીકે લઈએ તો, આ પદ્ધતિમાં વેગમાનનું પારિમાણિક સૂત્ર શું થશે?
Advanced
A
$[D^1 V^1 F^{-2}]$
B
$[D^{-1} V^{-4} F^3]$
C
$[D^1 V^4 F^{-3}]$
D
$[D^2 V^2 F^2]$
Show the answer
C · $[D^1 V^4 F^{-3}]$
વેગમાનનું પારિમાણિક સૂત્ર $[M^1 L^1 T^{-1}]$ છે. આવૃત્તિ $[T^{-1}]$, વેગ $[L^1 T^{-1}]$ અને ઘનતા $[M^1 L^{-3}]$ છે. આ મૂળભૂત રાશિઓના સંદર્ભમાં વેગમાનનું સૂત્ર મેળવવા માટે, આપણે $P = D^x V^y F^z$ ધારીએ. પરિમાણો સરખાવતા, $x=1, y=4, z=-3$ મળે છે. તેથી, $[D^1 V^4 F^{-3}]$.
Q26. કોઈ નળીમાંથી વહેતા પ્રવાહીનો ક્રિટિકલ વેગ $v_c$ ના પરિમાણ $[\eta^x \rho^y r^z]$ વડે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. જ્યાં $\eta$, $\rho$ અને $r$ અનુક્રમે પ્રવાહીનો શ્યાનતા ગુણાંક, પ્રવાહીની ઘનતા અને નળીની ત્રિજ્યા છે. તો $x, y, z$ ના અનુક્રમે મૂલ્ય શું છે?
Advanced
A
-1, -1, 1
B
-1, -1, -1
C
1, 1, 1
D
1, -1, -1
Show the answer
D · 1, -1, -1
ક્રિટિકલ વેગ $v_c$ નું પારિમાણિક સૂત્ર $[L^1 T^{-1}]$ છે. શ્યાનતા ગુણાંક $\eta$ નું પારિમાણિક સૂત્ર $[M^1 L^{-1} T^{-1}]$ છે. ઘનતા $\rho$ નું પારિમાણિક સૂત્ર $[M^1 L^{-3}]$ છે. ત્રિજ્યા $r$ નું પારિમાણિક સૂત્ર $[L^1]$ છે. $v_c = \eta^x \rho^y r^z$ માં પરિમાણો સરખાવતા:…
Q27. પ્લાન્ક અચળાંક (h), શૂન્યાવકાશમાં પ્રકાશની ઝડપ (c) અને ન્યૂટનનો ગુરુત્વાકર્ષી અચળાંક (G) એમ ત્રણ મૂળભૂત અચળાંકો છે તો નીચેનામાંથી કયા જોડાણને લંબાઈના પરિમાણ છે?
Advanced
A
$\sqrt{\frac{hG}{c^3}}$
B
$\sqrt{\frac{hc}{G}}$
C
$\frac{Gc}{h^2}$
D
$\sqrt{\frac{hG}{c^2}}$
Show the answer
A · $\sqrt{\frac{hG}{c^3}}$
પ્લાન્ક અચળાંક $h$ નું પરિમાણ $[M^1 L^2 T^{-1}]$ છે. પ્રકાશની ઝડપ $c$ નું પરિમાણ $[L^1 T^{-1}]$ છે. ગુરુત્વાકર્ષી અચળાંક $G$ નું પરિમાણ $[M^{-1} L^3 T^{-2}]$ છે. આપણે દરેક વિકલ્પના પરિમાણ ચકાસીએ: વિકલ્પ C:…
Q28. બળ [F], પ્રવેગ [A] અને સમય [T] ને મૂળભૂત ભૌતિકરાશિઓ તરીકે સ્વીકારવામાં આવે છે. ઊર્જાનું પરિમાણ શોધો.
Advanced
A
$[F][A][T^2]$
B
$[F][A][T^{-1}]$
C
$[F][A^{-1}][T]$
D
$[F][A][T]$
Show the answer
A · $[F][A][T^2]$
ઊર્જાનું પારિમાણિક સૂત્ર $[M^1 L^2 T^{-2}]$ છે. બળ $[F] = [M^1 L^1 T^{-2}]$, પ્રવેગ $[A] = [L^1 T^{-2}]$, સમય $[T] = [T^1]$. આપણે ઊર્જા $[E]$ નું પારિમાણિક સૂત્ર $[F^x A^y T^z]$ તરીકે મેળવવું છે. $F = MA$, તેથી $M = FA^{-1}$. $L = AT^2$.…
Study it properly — free, in the app
The full Veda Bites deck, complete notes, spaced-repetition flashcards, leveled MCQs, tests and games for this kit — plus Daily Facts and the Arena, every day.